Trang tin kinh doanh, cơ hội mở rộng thị trường, kiến thức hữu ích cho doanh nhân

Pháp điển hóa: Định nghĩa và các hình thức áp dụng

Pháp điển hóa là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực pháp lý, đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng và duy trì trật tự xã hội. Nhưng bạn đã hiểu rõ về khái niệm này chưa? Và bạn có biết rằng pháp điển hóa có nhiều hình thức và lợi ích khác nhau? Hãy cùng tìm hiểu về chủ đề này để khám phá những điều thú vị và quan trọng về pháp điển hóa.

Chia sẻ

1. Ý nghĩa pháp điển hóa

Pháp điển hóa là hình thức tổ chức hệ thống pháp luật trong đó, cơ quan nhà nước có quyền lực tập hợp, sắp xếp các quy định pháp luật, các quy định luật, các văn bản quy định pháp luật trong lĩnh vực pháp luật theo một trình tự cụ thể, loại bỏ sự xung đột, các quy định lỗi thời và thêm vào những quy định mới, từ đó, ban hành văn bản quy định pháp luật mới dựa trên việc kế thừa và phát triển các quy định pháp luật cũ, trong đó bao gồm các bộ luật – pháp điển.

Luật điển hoá sẽ thay thế một chuỗi các văn bản quy phạm pháp luật đã lỗi thời, nhằm điều chỉnh thường là một lĩnh vực quan trọng của các mối quan hệ xã hội, nâng cao hiệu quả điều chỉnh pháp luật lên một tầm cao mới. Trong quá trình phát triển hệ thống pháp luật, ở các quốc gia, thường có những đợt điển hoá pháp luật, ban hành không chỉ là một bộ luật mà là một chuỗi bộ luật mới, đáp ứng yêu cầu mới của việc điều chỉnh pháp luật trong đất nước.

2. Lịch sử pháp điển hóa đã trải qua quá trình tiến hóa
Lịch sử pháp điển hóa đã trải qua quá trình phát triển và thay đổi.

Thuật ngữ Codification có nguồn gốc từ từ Latin ‘Codex’ – một cuốn sách đóng gáy – một phát minh của người La Mã nhằm thay thế cho sách ống cuộn trước đó. Do đó, pháp điển từ thời cổ đại có ý nghĩa là tập hợp các văn bản pháp lý có cùng một chủ đề dưới dạng một ‘Codex’ – một cuốn sách. Thuật ngữ pháp điển cũng không còn xa lạ trong cả lý thuyết và thực tiễn pháp lý quốc tế. Trong tiếng Việt, ‘Pháp điển’ là một từ Việt cổ, một danh từ được sử dụng để chỉ một bộ luật, tương tự như từ ‘Code’ trong tiếng Anh. Bộ luật khác với các văn bản pháp luật khác về quy mô, tính toàn diện, tính hệ thống, tính ổn định và giá trị pháp lý cao của nó. Vì vậy, việc có được những bộ pháp điển lớn, hoàn chỉnh để có thể sử dụng lâu dài, ổn định là mong muốn của nhiều người, nhiều quốc gia. Thực tế lịch sử nhà nước và pháp luật cho thấy, ngay từ thời cổ đại, một số quốc gia trên thế giới đã xây dựng thành công những bộ luật lớn mà cho đến ngày nay vẫn được coi là di sản của văn hoá pháp lý thế giới (Bộ luật Hamurabi cách đây g

3. Các hình thức pháp điển hóa
Các hình thức pháp điển hóa có thể được biểu thị bằng nhiều cách khác nhau. Có thể sử dụng các phương pháp khác nhau để biến đổi một từ hoặc cụm từ thành một từ hoặc cụm từ khác có nghĩa tương tự. Một số hình thức pháp điển hóa phổ biến bao gồm việc sử dụng từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, từ ngữ thay thế và từ ngữ mở rộng.

Tổng quan, có thể phân thành hai loại phong cách chính, đó là: Phong cách về nội dung và phong cách về hình thức.

Pháp điển về mặt nội dung (hoặc còn được gọi là pháp điển lập pháp, pháp điển truyền thống, pháp điển tạo ra quy phạm mới v.v…) là quá trình xây dựng, soạn thảo một văn bản pháp luật mới dựa trên việc kiểm tra, tổ chức và tổng hợp các quy định từ nhiều văn bản pháp luật hiện hành vào văn bản đó với sự chỉnh sửa, bổ sung và điều chỉnh để phù hợp với thực tế. Việc xây dựng các Bộ luật của nước ta như Bộ luật hình sự, Bộ luật dân sự; Bộ luật lao động… được thực hiện theo phương pháp pháp điển này. Cách thức pháp điển này tương tự như quá trình lập pháp thông thường.

Pháp điển hình thức (còn được gọi là pháp điển không thay đổi nội dung văn bản) là phương pháp tổ chức, sắp xếp các quy phạm pháp luật hiện hành trong nhiều văn bản khác nhau thành các bộ luật theo từng lĩnh vực, với cấu trúc logic, phù hợp, có thể điều chỉnh để đảm bảo sự phù hợp giữa các quy định. Tuy nhiên, quá trình điều chỉnh trong pháp điển chỉ nhằm mục đích tạo ra sự cân đối giữa các quy định, đảm bảo sự ổn định của bộ pháp điển mà không tạo ra chính sách pháp luật mới và tôn trọng các quy định pháp luật hiện hành một cách tối đa.

Về việc tổ chức pháp điển ở Việt Nam, theo Điều 2 của Pháp lệnh pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật, ‘Pháp điển là quá trình mà cơ quan nhà nước kiểm tra, thu thập, sắp xếp các quy phạm pháp luật đang có hiệu lực trong các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở trung ương ban hành, trừ Hiến pháp, nhằm xây dựng Bộ pháp điển’. Do đó, hoạt động pháp điển ở Việt Nam hiện nay là việc tập hợp, sắp xếp đầy đủ các quy phạm pháp luật từ cấp Thông tư trở lên đang có hiệu lực vào Bộ pháp điển theo một trật tự hợp lý và thường xuyên, đồng thời cập nhật kịp thời các quy phạm pháp luật mới vào Bộ pháp điển hoặc loại bỏ các quy phạm pháp luật đã hết hiệu lực khỏi Bộ pháp điển mà chưa có sự thay thế bằng các văn bản quy phạm pháp luật mới.

4. Các ưu điểm của việc áp dụng phương pháp điển hóa

Trong những năm gần đây, cùng với việc thúc đẩy quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN, thực hiện Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 theo (Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị), Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 (Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị), công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn nhiều vấn đề đang đặt ra như hệ thống pháp luật vẫn rất phức tạp, rườm rà, nhiều tầng lớp; số lượng văn bản quy phạm pháp luật được ban hành rất lớn và có xu hướng tiếp tục tăng. Trong hoàn cảnh đó, việc xây dựng Bộ từ điển pháp luật ở Việt Nam là rất cần thiết, đóng góp vào việc tạo bước chuyển biến mới về chất lượng của hệ thống pháp luật, phục vụ hiệu quả công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam Xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh hội nhập quố

Hơn nữa, khi tất cả các quy tắc pháp lý đã được tổ chức một cách có hệ thống trong Bộ luật sách, việc chỉnh sửa, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định sẽ trở nên dễ dàng hơn dựa trên các quy định trong Bộ luật sách mà không cần phải kiểm tra, xem xét các văn bản phân tán trong hệ thống pháp luật như hiện tại.

5. Tình trạng xây dựng Từ điển pháp lý của Việt Nam

Vào ngày 16/4/2012, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh về hệ thống quy phạm pháp luật, tạo cơ sở pháp lý cơ bản cho việc xây dựng Bộ pháp điển của Nhà nước. Hiện tại, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chi tiết và hướng dẫn thi hành Pháp lệnh về hệ thống quy phạm pháp luật đã đầy đủ, đảm bảo cho công tác xây dựng Bộ pháp điển. Theo Kế hoạch xây dựng Bộ pháp điển đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt (Quyết định số 1267/QĐ-TTg ngày 29/7/2014 của Thủ tướng Chính phủ), Bộ Pháp điển sẽ được xây dựng trong 10 năm từ 2014 đến 2023 và được chia thành ba giai đoạn: Giai đoạn 1 (2014 – 2017) hoàn thành 22 đề mục; Giai đoạn 2 (2018 – 2020) hoàn thành 144 đề mục và Giai đoạn 3 (2021 – 2023) hoàn thành 99 đề mục.

Trên tinh thần thực hiện sớm các mục trong hệ thống văn bản thuộc nội dung ổn định, liên quan đến quyền lợi của cá nhân doanh nghiệp, một số bộ, ngành đã đưa vào Kế hoạch chung thực hiện và hoàn thành trước thời hạn (trước năm 2018) với 96/243 mục, nâng tổng số mục phải hoàn thành trước năm 2018 lên 118 mục. Thực tế hiện nay, chỉ có 20 mục đã pháp điển và thẩm định xong, 38 mục đang được triển khai thực hiện, 60 mục mới chỉ ở bước đầu là rà soát, xác định văn bản sử dụng để pháp điển vào mục. Do đó, có thể thấy khối lượng công việc trong năm 2016 và 2017 là rất lớn, các bộ, ngành phải tập trung triển khai và hoàn thiện 98 mục để đảm bảo tiến độ theo kế hoạch đã đề ra cũng như lộ trình theo Đề án xây dựng Bộ pháp điển. Như vậy, công tác xây dựng Bộ pháp điển vẫn còn một quãng đường dài với khối lượng công việc tương đối lớn nhưng với sự quyết tâm của các bộ, ngành và tiến độ thực hiện pháp điển như hiện nay thì Bộ pháp điển có thể sẽ được hoàn thành trước thời hạn.

Mục lục

Chia sẻ

Cám ơn bạn đã đặt hàng

Đơn hàng đã được đặt thành công

Chúng tôi sẽ sớm liên hệ lại bạn để xác nhận thông tin đơn hàng

Tải về Pháp điển hóa: Định nghĩa và các hình thức áp dụng