Trang tin kinh doanh, cơ hội mở rộng thị trường, kiến thức hữu ích cho doanh nhân

Thể chế kinh tế và vai trò của nó

Thể chế kinh tế là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực kinh tế, đóng vai trò quyết định đến sự phát triển và hoạt động của một quốc gia. Nhưng bạn đã hiểu rõ về thể chế kinh tế là gì và vai trò của nó trong xã hội hiện đại chưa? Nếu chưa, hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này. Chúng ta sẽ khám phá sự khác biệt giữa các thể chế kinh tế, những ưu điểm và hạn chế của chúng, cũng như tầm quan trọng của việc xây dựng một thể chế kinh tế hợp lý và bền vững. Hãy cùng nhau khám phá thế giới thú vị của thể chế kinh tế!

Chia sẻ

1. Hình thức kinh tế là gì?

Thể chế kinh tế trong tiếng Anh còn được gọi là Economic Organizations. Ý nghĩa về thể chế kinh tế được nhiều tác giả khác nhau tiếp cận từ nhiều khía cạnh khác nhau.

Chương trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin (dành cho sinh viên đại học chuyên ngành lý luận chính trị) của Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra định nghĩa về Hệ thống kinh tế: Đó là một cấu trúc các quy định pháp luật nhằm điều chỉnh các cá nhân và tổ chức hoạt động kinh tế, các hành vi sản xuất kinh doanh và quan hệ kinh tế; là một phần của cấu trúc xã hội, tồn tại song song với các phần khác như cấu trúc chính trị, cấu trúc giáo dục… Hệ thống kinh tế bao gồm các thành phần chính là các luật pháp, quy chế, quy tắc, tiêu chuẩn về kinh tế liên quan đến các biện pháp xử lý vi phạm, các tổ chức kinh tế, các cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế, truyền thống văn hóa và văn minh kinh doanh, cơ chế hoạt động của nền kinh tế.

Thể chế kinh tế có thể được hiểu là tập hợp các quy tắc và quy định chính thức và phi chính thức để điều tiết và điều hành các hoạt động kinh tế của con người trong xã hội. Nó bao gồm các quy tắc, luật lệ, quy định và hướng dẫn về hành vi, hoạt động và quan hệ kinh tế. Thể chế kinh tế là một bộ công cụ để điều chỉnh hành vi kinh tế của các chủ thể tham gia. Nó xác định vị trí, vai trò, chức năng, năng lực, quan hệ và cách tổ chức hoạt động của các chủ thể tham gia vào hoạt động kinh tế như nhà nước, doanh nghiệp, người dân và các hiệp hội. Thể chế kinh tế cũng bao gồm cơ chế, phương pháp và quy định nhằm đạt được mục tiêu mà các chủ thể mong muốn khi tham gia vào hoạt động kinh tế.

Nội dung của thể chế kinh tế bao gồm các quy định về các mối quan hệ và hoạt động kinh tế hiện tại và cả những phong tục, tập quán đã tồn tại từ lâu đời, bao gồm các quy tắc, quy định viết thành văn và cả những quy tắc, quy định không được viết thành văn trong các mối quan hệ và hoạt động kinh tế.

Thể chế kinh tế không tồn tại độc lập mà nằm trong một hệ thống các thể chế khác như thể chế chính trị, văn hóa… và có sự tương tác, ảnh hưởng qua lại giữa các thể chế này. Thể chế kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển của hệ thống chính trị. Có thể nói, thể chế kinh tế là cơ sở để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của các thể chế khác cũng như là cơ sở để đảm bảo sự ổn định của hệ thống chính trị vì nó tạo ra vật chất và quyết định sự tồn tại của các thực thể khác. Thể chế kinh tế có thể hiểu là một trong ba trụ cột quan trọng nhất để hệ thống chính trị tồn tại trên đó. Mối quan hệ giữa thể chế kinh tế và hệ thống chính trị là mối quan hệ cần thiết, phụ thuộc lẫn nhau. Hệ thống chính trị hình thành thể chế kinh tế và ngược lại, thể chế kinh tế cung cấp sự ổn định vững chắc cho hệ thống chính trị tồn tại.

2. Tác dụng của hệ thống kinh tế

Cách thiết lập và xác định khung khổ chung cho mọi hoạt động kinh tế quyết định sự hiệu quả của những nền tảng xã hội căn bản này, phụ thuộc vào chất lượng và hiệu lực của cơ chế, hay nói cách khác là sự phù hợp của cơ chế.

Hệ thống kinh tế được xem là phù hợp cho một quốc gia bao gồm một cơ chế pháp luật đáng tin cậy, công nhận và bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của các đối tượng kinh tế, một cơ chế công bằng đáng tin cậy giúp giải quyết các tranh chấp cũng như một chính quyền minh bạch, đáng tin cậy, mọi sự can thiệp và điều tiết của Nhà nước trong tổ chức và vận hành xã hội được thực hiện một cách hợp lý và khả thi.

Do đó, một quốc gia có cơ sở hạ tầng kinh tế tốt, có nghĩa là quốc gia đó sẽ có một môi trường ổn định để mọi hoạt động kinh tế diễn ra thuận lợi. Hơn nữa, khi một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ thiết lập được hệ thống kinh tế hiệu quả, tự nhiên quốc gia hoặc vùng đó sẽ có các công cụ hữu ích để chính phủ có thể điều tiết xã hội một cách hiệu quả.

Bất kể quy mô phát triển xã hội như thế nào, đều tồn tại những vấn đề như sự bất ổn kinh tế và thậm chí là sự sai lệch trong việc đạt được mục tiêu xã hội, đặc biệt là sự tiêu cực về kinh tế. Môi trường cũng bị tổn hại do những khát vọng lợi nhuận. Tuy nhiên, những hạn chế và khuyết tật trong quá trình phát triển xã hội có thể được khắc phục nếu có một hệ thống kinh tế cơ bản và khả thi.

Có một cơ cấu kinh tế cơ bản và khả thi, có nghĩa là có một hệ thống luật pháp, chính sách tương tự, đáng tin cậy có tác động lan tỏa và có khả năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đối tượng kinh tế… Với cơ cấu đó, chắc chắn sẽ cung cấp cho nhà nước những điều kiện và tiền đề cần thiết để giới hạn những hạn chế trong quá trình phát triển xã hội.

Trong nhiều nghiên cứu tiên phong về phân tích tác động của hệ thống chính trị, các nghiên cứu đã thảo luận về mối quan hệ giữa hệ thống kinh tế và chính trị trong việc tiếp cận các nguồn lực trong xã hội đã chứng minh rằng các nhóm lợi ích khác nhau sẽ được hưởng lợi khác nhau từ các hệ thống kinh tế, từ đó họ tạo ra các hệ thống chính trị phù hợp để bảo vệ quyền lực kinh tế thực tế của nhóm có quyền kiểm soát nguồn lực trong quốc gia. Nếu quyền lực chính trị bị hạn chế trong một nhóm nhỏ, các hệ thống kinh tế, ví dụ như quyền sở hữu, có thể bị chi phối. Ngược lại, nếu quyền lực chính trị có sự tham gia rộng rãi của người dân, các hệ thống kinh tế sẽ mang lại lợi ích cho đa số người dân.

Nghiên cứu này cũng chứng minh rằng các hình thức kinh tế không được chọn ngẫu nhiên, mà là do hiệu quả phân phối lợi ích của nó. Vì nguyên nhân cốt lõi của vấn đề là phân phối tài nguyên, do đó một quốc gia muốn trở nên giàu có phải bắt đầu từ việc cải cách hình thức, đặc biệt là hình thức chính trị, đảm bảo quyền tự do của công dân được tiếp cận hoặc giám sát các tài nguyên trong xã hội. Từ kết quả nghiên cứu cho thấy, xét về bản chất của hình thức là nhằm kiểm soát các tài nguyên.

Với vai trò là một hệ thống các công cụ quản lý và điều tiết hoạt động kinh tế, thể chế kinh tế sẽ tạo ra cơ chế để khuyến khích các chủ thể kinh tế thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình. Thực tế phát triển ở nhiều quốc gia đã chứng minh rằng, một thể chế kinh tế không tập trung đủ vào việc khuyến khích các chủ thể phát huy quyền của mình để đóng góp cho sự phát triển xã hội và đáp ứng nhu cầu hợp lý của bản thân, trong khi lại tập trung quá nhiều vào việc yêu cầu họ thực hiện quá nhiều nghĩa vụ, sẽ dẫn đến suy giảm động lực phát triển. Do đó, bất kể quốc gia nào, thể chế kinh tế cũng cần đảm bảo rằng các chủ thể kinh tế có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách công bằng.


Mục lục

Chia sẻ

Cám ơn bạn đã đặt hàng

Đơn hàng đã được đặt thành công

Chúng tôi sẽ sớm liên hệ lại bạn để xác nhận thông tin đơn hàng

Tải về Thể chế kinh tế và vai trò của nó