Trang tin kinh doanh, cơ hội mở rộng thị trường, kiến thức hữu ích cho doanh nhân

Trưng cầu giám định trong tố tụng hình sự là gì?

Bạn đã từng nghe đến thuật ngữ "trưng cầu giám định" trong lĩnh vực tố tụng hình sự chưa? Đây là một khái niệm quan trọng và thường được sử dụng trong quá trình xét xử tội phạm. Nhưng bạn có biết đúng nghĩa của nó là gì? Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về trưng cầu giám định là gì và vai trò của nó trong tố tụng hình sự. Hãy cùng khám phá và tìm hiểu thêm về chủ đề thú vị này nhé!

Chia sẻ

1. Ý nghĩa của trưng cầu giám định trong vụ án hình sự

Trưng cầu giám định là một hoạt động tố tụng hình sự của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng thể hiện bằng cách ra quyết định yêu cầu những chuyên gia có kiến thức chuyên môn cần thiết về các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, công nghệ… theo quy định của pháp luật để nghiên cứu, đưa ra kết luận về những vấn đề cần làm rõ trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự.

2. Các trường hợp yêu cầu đánh giá chất lượng
Input: viết lại đoạn này sử dụng các từ đồng nghĩa sao cho có nội dung tương đương bằng tiếng Việt
Output: 2. Các trường hợp đề nghị kiểm định chất lượng

Nói chung, quyền trưng cầu giám định thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng theo Luật Tố tụng Hình sự năm 2015. Khi xem xét thấy cần thiết, người tiến hành tố tụng có thể sử dụng kiến thức chuyên môn, chuyên ngành để làm rõ các tình tiết liên quan đến vụ án.

3. Nội dung của quyết định yêu cầu kiểm định
Input: viết lại đoạn này sử dụng các từ đồng nghĩa sao cho có nội dung tương đương bằng tiếng Việt
Output: 3. Nội dung của quyết định đề nghị kiểm định

4. Giai đoạn sẵn sàng tiến hành thực hiện kiểm tra pháp lý hình sự

Trong giai đoạn này, cơ quan điều tra phải tiến hành các nhiệm vụ sau:

4.1 Tiến hành khảo sát, tập hợp tất cả các nguồn tài liệu, thông tin liên quan; tiến hành trực tiếp xem xét, nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ, dấu vết, mẫu vật đã thu thập được.

Yêu cầu của công việc nghiên cứu là:

– Xác định các yêu cầu điều tra cần phải giải quyết bằng phương pháp giám định.

– Đánh giá tổng quan về số lượng và chất lượng tài liệu, vật chứng, dấu vết thu thập được để xác định xem có đủ điều kiện để tiến hành giám định hay không và những thông tin có thể khai thác từ đó; xem xét mức độ đầy đủ về số lượng, chất lượng đối với tài liệu mẫu, vật mẫu trong trường hợp cần so sánh giám định.

– Xác định các thông tin, tài liệu có liên quan cung cấp cho chuyên viên đánh giá.

– Tiến hành khảo sát các thông tin liên quan đến thể loại trưng cầu đánh giá và xác định các yêu cầu đánh giá cần được đưa ra.

– Định rõ các nhiệm vụ bổ sung, như tập trung thêm chứng cứ, dấu vết, mẫu vật… để thực hiện gấp rút.

4.2 Đưa ra yêu cầu kiểm định

Khi đưa ra yêu cầu kiểm định, cần dựa vào những lý do sau đây:

– Các vấn đề cần làm sáng tỏ về thành phần tạo nên tội phạm và các giả định điều tra.

– Khả năng của cơ quan điều tra trong việc đảm bảo cung cấp cho tổ chức giám định tư pháp những tài liệu, vật chứng, dấu vết đủ điều kiện để tiến hành giám định; mức độ đầy đủ của tài liệu mẫu, vật mẫu theo yêu cầu giám định so sánh; những điều kiện tối thiểu khác cần đảm bảo cho công tác giám định.

– Điều kiện, khả năng thực tế của tổ chức đánh giá pháp lý và của cá nhân đánh giá (khả năng, trình độ, phương tiện…).

Viết lại đoạn này bằng cách sử dụng các từ có nghĩa tương đương sao cho nội dung không thay đổi.

– Câu hỏi phải được sắp xếp một cách rõ ràng, cụ thể, dứt khoát, tránh dài dòng và không gây hiểu lầm.

– Câu hỏi phải được đặt một cách hợp lý, phù hợp và không vượt quá phạm vi chuyên môn của giám định, nhưng cũng cần tận dụng tối đa khả năng của tổ chức giám định và người giám định.

– Chỉ được hỏi về các vấn đề chuyên môn, không được yêu cầu tổ chức kiểm định và người kiểm định giải quyết các câu hỏi liên quan đến nhiệm vụ của điều tra viên.

– Các câu hỏi cần được sắp xếp theo trật tự hợp lý và có thể được mở rộng dựa trên các vấn đề mới mà người đánh giá phát hiện trong quá trình đánh giá.

– Khi đưa ra những câu hỏi về chuyên môn, cần xem xét thời gian, hiệu quả, phí tổn… của quá trình đánh giá.

4.3 Chọn lựa, xác định cá nhân, tổ chức kiểm định pháp lý

Dựa vào chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các tổ chức giám định tư pháp, chọn một tổ chức giám định tư pháp phù hợp. Ngoài ra, có thể chọn một tổ chức chuyên môn khác có đủ điều kiện về chuyên môn và cơ sở vật chất để thực hiện giám định. Trong trường hợp tổ chức giám định tư pháp, tổ chức chuyên môn và người giám định tư pháp trong nước không đáp ứng được yêu cầu giám định về khả năng chuyên môn, trang thiết bị và phương tiện, cơ quan tiến hành tổ tụng cấp dưới đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng cấp trung ương của mình sẽ quyết định việc trưng cầu cá nhân hoặc tổ chức giám định nước ngoài. Việc trưng cầu cá nhân hoặc tổ chức giám định nước ngoài được thực hiện thông qua Bộ Tư pháp.

Việc chọn lựa người giám định tư pháp thường chỉ xảy ra khi cần tìm kiếm một người được chỉ định làm giám định viên tư pháp hoặc tìm kiếm một người thực hiện công việc giám định tư pháp trong các ngành không có tổ chức giám định tư pháp. Khi chọn người giám định tư pháp, cơ quan điều tra cần tuân theo các tiêu chí được quy định bởi pháp luật về phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực giám định tư pháp của giám định viên tư pháp.

4.4 Chuẩn bị các yếu tố cần thiết cho việc thực hiện giám định tư pháp

Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan điều tra có trách nhiệm chuẩn bị một số điều kiện cần thiết cho việc kiểm định pháp lý. Thông thường, phải đảm bảo các điều kiện sau:

– Quyết định tiến hành đánh giá giám định đúng quy trình pháp lý.

– Đồ vật chứng, dấu hiệu, giấy tờ, mẫu thử, mẫu tiêu chuẩn đảm bảo về số lượng, chất lượng theo yêu cầu kiểm định.

– Thu thập đầy đủ các thông tin cần thiết cho yêu cầu kiểm định.

– Trong trường hợp cần thiết, chuẩn bị điều kiện để người kiểm định nghiên cứu, thử nghiệm tại hiện trường hoặc các địa điểm khác ngoài trụ sở tổ chức kiểm định.

– Dự tính số tiền cần thiết để thực hiện việc xác định tính hợp pháp và trợ cấp cho người xác định theo quy định của luật pháp.

5. Quá trình thực hiện thu thập chứng cứ hình sự

5.1 Ra quyết định yêu cầu thực hiện kiểm định pháp lý

Phải có lựa chọn yêu cầu đánh giá riêng cho từng loại đối tượng đánh giá. Trong lựa chọn yêu cầu đánh giá, điều tra viên cần ghi rõ vào các phần tương ứng về:

– Đơn vị yêu cầu đánh giá chứng cứ; cá nhân thực hiện quy trình yêu cầu đánh giá chứng cứ.

– Tên cơ quan; họ, tên cá nhân được yêu cầu thẩm định;

– Tóm tắt sự việc liên quan đến đối tượng kiểm tra.

– Xuất xứ và đặc điểm của quá trình kiểm định;
– Gốc gác và đặc trưng của quá trình đánh giá;
– Nguồn gốc và đặc điểm của việc xác minh đối tượng;
– Nguồn gốc và đặc điểm của quá trình chứng thực đối tượng;
– Gốc gác và đặc trưng của quá trình xác định đối tượng.

– Tên các tài liệu có liên quan hoặc mẫu so sánh gửi đính kèm;
– Danh sách các tài liệu liên quan hoặc mẫu so sánh gửi kèm;
– Các tài liệu tham khảo hoặc mẫu so sánh có liên quan;
– Các tài liệu đồng nghĩa hoặc mẫu so sánh để tham khảo;
– Các tài liệu tương tự hoặc mẫu so sánh để xem xét.

– Nội dung yêu cầu kiểm định;

– Ngày, tháng, năm yêu cầu đánh giá và thời gian hoàn thành báo cáo đánh giá.

Trong trường hợp yêu cầu thêm thông tin hoặc yêu cầu kiểm định lại, quyết định phải được ghi rõ là yêu cầu thêm thông tin hoặc kiểm định lại.

Khi cần, cơ quan điều tra có thể tạo thêm một công văn để trình bày chi tiết các thông tin liên quan đến yêu cầu giám định, kèm theo văn bản quyết định trưng cầu giám định. Nếu có một lượng lớn tài liệu, vật chứng, dấu vết, mẫu vật, cần lập một bảng thống kê và kèm theo biên bản giao nhận.

Thời điểm quyết định trưng cầu giám định có thể xảy ra bất kỳ lúc nào trong quá trình điều tra vụ án. Quyết định này phụ thuộc vào tình trạng của vật chứng, dấu vết và mẫu vật đã thu thập được; vai trò và tính chất của việc giám định trong quá trình điều tra; và thời gian cần thiết cho hoạt động giám định. Các yếu tố này được thể hiện cụ thể trong các tình huống thực tế của vụ án. Các điều tra viên sẽ dựa vào các yếu tố này để tính toán và chọn thời điểm phù hợp để quyết định trưng cầu giám định.

– Khi có nguy cơ hiện diện của dấu hiệu, dấu vết hoặc mẫu vật bị thay đổi do tác động của tự nhiên, cần phải đưa ra quyết định yêu cầu kiểm định ngay tức thì.

– Khi có những yêu cầu khẩn cấp của cuộc điều tra, đòi hỏi phải có kết luận kiểm định thì cũng phải ra quyết định yêu cầu kiểm định ngay lập tức.

– Xác định được vai trò, tính chất không cấp thiết của kết luận kiểm định đối với các hoạt động điều tra thì có thể chưa đưa ra quyết định triệu tập kiểm định ngày, để tập trung vào những hoạt động khác quan trọng hơn. Tuy nhiên, nếu thời gian kiểm định đòi hỏi tương đối dài thì nên đưa ra quyết định sớm để không ảnh hưởng đến thời hạn điều tra đã được pháp luật quy định.

– Khi có yêu cầu bảo mật về hướng đi và đối tượng điều tra, cần cân nhắc kỹ về thời điểm quyết định trưng cầu giám định. Trong trường hợp này, cơ quan điều tra chỉ có thể quyết định trưng cầu giám định khi có khả năng giới hạn số người biết về hoạt động giám định.

5.2 Tiến hành thực hiện quyết định yêu cầu kiểm định pháp lý

Sau khi quyết định triệu tập giám định, điều tra viên cần gấp rút liên hệ với cá nhân hoặc tổ chức giám định, trình bày đầy đủ và chính xác yêu cầu giám định bằng các tài liệu, chứng cứ, dấu vết, mẫu vật cần được giám định.

Trong trường hợp yêu cầu kiểm định đi kèm với đối tượng kiểm định, việc chuyển giao và nhận đối tượng kiểm định phải được lập thành biên bản. Biên bản chuyển giao nhận đối tượng kiểm định có nội dung chính sau đây:

– Thời điểm, vị trí giao, nhận đối tượng kiểm định.

– Tên người đại diện của bên giao và bên nhận đối tượng kiểm định.

– Đối tượng kiểm định

– Phương pháp lưu trữ vật phẩm kiểm định khi giao, nhận.

– Tình trạng của đối tượng khi được giao và nhận;

– Tài liệu hoặc vật phẩm liên quan

– Chữ ký của phía gửi và phía nhận đối tượng kiểm định.

Trong trường hợp người giám định tư pháp từ chối đưa ra kết luận giám định, cơ quan điều tra phải xem xét xem lý do từ chối của họ có hợp lý hay không. Theo quy định của pháp luật, người giám định có trách nhiệm giữ bí mật về nội dung và kết quả của quá trình giám định. Tuy nhiên, trong những trường hợp đặc biệt (như khi tài liệu gửi cho người giám định có tính chất bí mật), từ buổi tiếp xúc đầu tiên, điều tra viên cần nhắc lại cho người giám định rằng họ phải giữ bí mật về tài liệu, nội dung và kết quả của quá trình giám định. Nếu vi phạm, người giám định có thể chịu trách nhiệm hình sự theo các điều 263, 264, 286, 287, 327 và 328 của Bộ luật hình sự năm 1999. Thông tin này phải được ghi lại trong biên bản.

Trường hợp yêu cầu kiểm định đặt ra những vấn đề phức tạp, khó khăn, điều tra viên nên trực tiếp trao đổi, thảo luận với giám định viên và đồng ý những yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra cho các bên.

Trong phạm vi nhiệm vụ và thẩm quyền của mình, cơ quan điều tra phải đảm bảo các quyền của người giám định và tạo điều kiện thuận lợi để người giám định thực hiện công việc đánh giá một cách hiệu quả.

Trong quá trình kiểm tra, điều tra viên không được can thiệp vào công việc chuyên môn của người kiểm tra, nhưng có quyền tham gia vào quá trình kiểm tra đó; đồng thời, có thể yêu cầu người kiểm tra giải thích những vấn đề cần thiết liên quan đến nội dung kiểm tra. Việc tham gia này phải được thông báo trước cho người kiểm tra.

Cơ quan điều tra được quyền thay thế người xem xét trong những trường hợp quy định tại các điều 42, 60 của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003.

Cơ quan điều tra phải duy trì mối quan hệ thường xuyên với người, tổ chức giám định trong suốt quá trình giám định để tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám định. Điều này cũng có tác dụng tích cực đối với việc đánh giá kết quả giám định, vì điều tra viên đã có khả năng theo dõi toàn bộ quá trình giám định. Cụ thể là phải:

+ Đáp ứng đúng thời hạn và đầy đủ những yêu cầu cần thiết’ cho việc thực hiện kiểm định.

Trong trường hợp cần thiết, theo yêu cầu của người giám định, sắp xếp cho người giám định tham dự những buổi đặt câu hỏi cho bị can, người làm chứng về những vấn đề có liên quan đến đối tượng giám định.

+ Tạo điều kiện cho nhà nghiên cứu đến thực hiện nghiên cứu tại địa điểm xảy ra sự việc (về thời gian, vật chứng, người hỗ trợ, bảo vệ, nguồn kinh phí cần thiết cho yêu cầu nghiên cứu, thí nghiệm, thực nghiệm…).

Việc truyền đổi thông tin giữa cơ quan điều tra và cá nhân, tổ chức kiểm định cần được thực hiện thường xuyên. Trong những trường hợp khẩn cấp của cuộc điều tra, cơ quan điều tra có thể tổ chức cho nhà kiểm định tiến hành kiểm định tại địa điểm điều tra.

Trong trường hợp có nguy cơ đe dọa đến sự an toàn của người giám định và hoạt động giám định (như bị ép buộc, tấn công bằng cách hối lộ, đe dọa tính mạng, bị mất cắp, hủy hoại tài liệu giám định…), cơ quan điều tra phải ngay lập tức tổ chức việc cô lập, bảo vệ người giám định tư pháp và hoạt động giám định tư pháp, phối hợp với các lực lượng để ngăn chặn, phòng ngừa sự tấn công đó.

Mục lục

Chia sẻ

Cám ơn bạn đã đặt hàng

Đơn hàng đã được đặt thành công

Chúng tôi sẽ sớm liên hệ lại bạn để xác nhận thông tin đơn hàng

Tải về Trưng cầu giám định trong tố tụng hình sự là gì?