Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Đây là thay đổi lớn nhất về chế độ kế toán doanh nghiệp sau hơn một thập kỷ áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC. Bài viết tóm tắt những điểm chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cần biết, không đi sâu vào nghiệp vụ hạch toán, để bạn làm việc hiệu quả với kế toán và chuẩn bị BCTC đúng quy định.
Công bố: bài viết có liên kết tiếp thị liên kết (affiliate); vnen.vn có thể nhận hoa hồng nếu bạn đăng ký qua liên kết, bạn không mất thêm chi phí.
👉 Bắt đầu với tài khoản VPBank cho việc nhận tiền và đối soát hằng ngày: xem tại đây →
1. Thông tư 99 có hiệu lực khi nào?
Theo khoản 1 Điều 31, Thông tư 99 có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026.
Điều này có nghĩa:
- Doanh nghiệp có năm tài chính theo năm dương lịch: áp dụng từ năm tài chính 2026, tức BCTC năm 2026 lập theo chế độ mới.
- Doanh nghiệp có năm tài chính bắt đầu trước 01/01/2026 (ví dụ 01/10/2025 – 30/09/2026): theo hướng dẫn trả lời của Bộ Tài chính, áp dụng Thông tư 99 từ năm tài chính kế tiếp bắt đầu sau ngày 01/01/2026.
2. Thông tư 99 thay thế những văn bản nào?
Thông tư 99 thay thế:
- Thông tư 200/2014/TT-BTC (trừ một số nội dung về kế toán cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước vẫn tiếp tục áp dụng đến khi có văn bản thay thế);
- Thông tư 75/2015/TT-BTC và Thông tư 53/2016/TT-BTC sửa đổi Thông tư 200;
- Thông tư 195/2012/TT-BTC về kế toán đơn vị chủ đầu tư.
💡 Gợi ý: Mở tài khoản kinh doanh VPBank online để tách bạch tiền shop và tiền cá nhân — truy cập VPBank →
3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có bắt buộc áp dụng không?
Khoản 3 Điều 31 quy định: doanh nghiệp vừa và nhỏ được lựa chọn áp dụng Thông tư 99 nếu phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý. Khi đã áp dụng, phải thực hiện nhất quán tối thiểu trong một kỳ kế toán năm. Nếu thay đổi chế độ kế toán, doanh nghiệp phải trình bày lại số liệu so sánh và giải trình trong thuyết minh BCTC.
Như vậy, SME cần cùng kế toán quyết định: tiếp tục chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đang áp dụng hay chuyển sang Thông tư 99. Hãy hỏi kế toán hoặc đơn vị dịch vụ về văn bản hướng dẫn hiện hành cho SME.
4. Điểm đáng chú ý về chứng từ
Theo Điều 9, doanh nghiệp tham khảo hệ thống biểu mẫu chứng từ tại Phụ lục I và được thiết kế thêm hoặc sửa đổi biểu mẫu cho phù hợp, miễn là tuân thủ Điều 16 Luật Kế toán 2015 và đảm bảo đầy đủ, trung thực, dễ kiểm tra. Khi sửa đổi, doanh nghiệp cần ban hành quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương) để làm căn cứ.
Với chủ doanh nghiệp, điều này nghĩa là có thêm linh hoạt, nhưng đi kèm trách nhiệm tự quy định và tự chịu trách nhiệm.
💡 Gợi ý: Tìm hiểu giải pháp tài khoản VPBank dành cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ — truy cập VPBank →
5. Bảng tóm tắt cho chủ SME
| Nội dung | Điểm chính |
|---|---|
| Văn bản | Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành 27/10/2025 |
| Hiệu lực | 01/01/2026, cho năm tài chính bắt đầu từ ngày này |
| Thay thế | Thông tư 200/2014 và các thông tư sửa đổi liên quan |
| SME | Được lựa chọn áp dụng; nhất quán tối thiểu 1 năm |
| Chứng từ | Tham khảo mẫu, được tự thiết kế nếu đúng Luật Kế toán |
| Thay đổi chế độ | Trình bày lại số so sánh, giải trình trong thuyết minh |
6. Việc chủ SME nên làm ngay
- Hỏi kế toán: doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán nào, có nên chuyển sang Thông tư 99 không, ảnh hưởng ra sao.
- Cập nhật phần mềm kế toán theo chế độ đã chọn.
- Rà soát chứng từ: dùng mẫu tham khảo hay tự thiết kế; nếu tự thiết kế thì ban hành quy chế.
- Lên kế hoạch BCTC năm: xác định năm tài chính đầu tiên áp dụng chế độ mới.
- Chuẩn bị giải trình nếu thay đổi chế độ, nhất là khi BCTC dùng cho hồ sơ vay ngân hàng.
💡 Gợi ý: Đăng ký tài khoản VPBank để quản lý dòng tiền bán hàng gọn gàng hơn — truy cập VPBank →
7. Ảnh hưởng tới hồ sơ vay vốn
Ngân hàng so sánh BCTC qua nhiều năm. Nếu chế độ kế toán thay đổi, cách trình bày một số khoản mục có thể khác, nên hãy:
- Đảm bảo thuyết minh giải thích rõ thay đổi.
- Chuẩn bị bảng đối chiếu số liệu cũ – mới cho các chỉ tiêu chính.
- Duy trì sao kê tài khoản doanh nghiệp minh bạch để bổ trợ.
8. Checklist
- Xác định năm tài chính đầu tiên chịu ảnh hưởng.
- Quyết định chế độ kế toán áp dụng (bằng văn bản nội bộ).
- Cập nhật phần mềm và hệ thống tài khoản.
- Rà soát biểu mẫu chứng từ, ban hành quy chế nếu tự thiết kế.
- Trao đổi với ngân hàng nếu đang có khoản vay theo dõi BCTC.
9. Lộ trình làm việc với kế toán trong năm 2026
Quý đầu: cùng kế toán xác định doanh nghiệp tiếp tục chế độ kế toán đang dùng hay chuyển sang Thông tư 99, dựa trên quy mô, nhu cầu báo cáo và yêu cầu của đối tác hoặc ngân hàng. Ghi quyết định thành văn bản.
Quý hai: nếu chuyển sang Thông tư 99, rà soát hệ thống tài khoản, mẫu chứng từ và phần mềm kế toán. Hỏi nhà cung cấp phần mềm về phiên bản cập nhật. Nếu sửa đổi biểu mẫu chứng từ, ban hành quy chế hạch toán kế toán nội bộ.
Quý ba: chạy thử, đối chiếu số dư chuyển đổi, đào tạo người liên quan về chứng từ mới.
Quý bốn: chuẩn bị lập BCTC năm theo chế độ đã chọn, bao gồm trình bày lại số liệu so sánh và thuyết minh nếu có thay đổi chế độ.
Lộ trình này chỉ là gợi ý; tiến độ thực tế tùy năm tài chính và nguồn lực của doanh nghiệp.
10. Chi phí chuyển đổi cần dự trù
Chuyển đổi chế độ kế toán có thể phát sinh chi phí cập nhật phần mềm, thời gian của kế toán, phí tư vấn nếu thuê ngoài, và thời gian đào tạo nhân viên. Hãy hỏi kế toán ước tính trước để quyết định có nên chuyển ngay hay chờ thêm. Với SME được lựa chọn, không có lý do phải vội nếu chế độ hiện tại vẫn đáp ứng nhu cầu quản lý và yêu cầu bên ngoài.
11. Ghi chú cho hộ kinh doanh
Thông tư 99 áp dụng cho doanh nghiệp. Hộ kinh doanh áp dụng chế độ sổ sách theo hướng dẫn riêng. Nếu bạn là chủ hộ đang tính chuyển lên doanh nghiệp, đây là lúc tìm hiểu chế độ kế toán sẽ áp dụng để chuẩn bị từ đầu.
Mở tài khoản kinh doanh VPBank online
Tách bạch tiền kinh doanh, nhận chuyển khoản, đối soát nhanh – đăng ký ngay qua liên kết: Đăng ký tại đây
📌 Xem điều kiện và các bước mở tài khoản VPBank trực tuyến
Nếu bạn đã sẵn sàng áp dụng các bước ở trên, bắt đầu với VPBank →
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Thông tư 99 có áp dụng cho hộ kinh doanh không?
Thông tư 99 hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Hộ kinh doanh áp dụng quy định riêng về sổ sách và kê khai.
2. BCTC năm 2025 lập theo chế độ nào?
Với năm tài chính bắt đầu trước 01/01/2026, doanh nghiệp tiếp tục chế độ đang áp dụng. Hỏi kế toán để xác nhận cho trường hợp cụ thể.
3. SME có bị phạt nếu không chuyển sang Thông tư 99?
SME được lựa chọn áp dụng theo khoản 3 Điều 31; vấn đề là áp dụng đúng và nhất quán chế độ đã chọn theo quy định.
4. Thông tư 99 có áp dụng cho hộ kinh doanh không?
Không. Thông tư 99 hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp; hộ kinh doanh áp dụng chế độ sổ sách theo hướng dẫn riêng.
Kết luận
Thông tư 99 mở ra chế độ kế toán doanh nghiệp mới từ năm tài chính 2026. Với SME, việc quan trọng là chủ động quyết định cùng kế toán, cập nhật hệ thống sớm và giữ BCTC nhất quán, minh bạch, nhất là khi bạn cần dùng BCTC để vay vốn.
🚀 Bước tiếp theo: Bắt đầu với tài khoản VPBank cho việc nhận tiền và đối soát hằng ngày — đi đến VPBank →
Nguồn tham khảo
- VPBank – Hộ kinh doanh: https://www.vpbank.com.vn/i/ho-kinh-doanh
- VPBank – Hướng dẫn mở tài khoản doanh nghiệp online (gói KYC Online SME): https://smeconnect.vpbank.com.vn/tai-khoan-doanh-nghiep/public/ekyc/Huong-dan-khach-hang.pdf
- VPBank NEOBiz: https://www.vpbank.com.vn/doanh-nghiep-vua-va-nho/doanh-nghiep-vua-va-nho/neo-biz
- Công báo Chính phủ – Thông tư 99/2025/TT-BTC: https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-99-2025-tt-btc-46529.htm
- Bộ Tài chính – Hỏi đáp chính sách (áp dụng Thông tư 99): https://portal.mof.gov.vn/hoidapcstc/home/cthoidap/159102
- Thư viện Pháp luật – Hiệu lực Thông tư 99/2025/TT-BTC: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/hieu-luc-thi-hanh-thong-tu-992025ttbtc-huong-dan-che-do-ke-toan-doanh-nghiep-ke-tu-ngay-nao-239183.html
Thông tin phí, hạn mức, lãi suất và quy định có thể thay đổi theo từng thời kỳ; hãy kiểm tra lại trên trang chính thức trước khi quyết định. Bài viết mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý/thuế.
