Luật Hải quan sửa đổi 2026: 9 thay đổi doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chuẩn bị trước 01/3/2027
Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, gửi hàng kho ngoại quan hay bán hàng qua sàn thương mại điện tử cho khách nước ngoài sẽ làm thủ tục theo nhiều quy định mới từ ngày 01/3/2027. Luật 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026. Luật sửa từ cách nộp chứng từ, thời hạn lưu kho đến kiểm tra sau thông quan. Luật bãi bỏ loại hình kho bảo thuế và lần đầu có điều riêng cho hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử.
Ba thay đổi có tác động trực tiếp đến chi phí và rủi ro: được tự khai bổ sung trong 60 ngày sau thông quan; kho ngoại quan lưu giữ tới 24 tháng mà không cần xin gia hạn; kiểm tra sau thông quan rút về tối đa 20 ngày, gia hạn thêm một lần tối đa 20 ngày. Doanh nghiệp đang dùng kho bảo thuế cần lập kế hoạch chuyển đổi, vì chỉ có 06 tháng chuyển tiếp từ 01/3/2027.
Căn cứ pháp lý & ngày rà soát: Luật 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 54/2014/QH13 (Công báo số 518, ngày 21/9/2026). Các nội dung được dẫn gồm Điều 1 (sửa các Điều 16, 16a, 17, 18, 20, 24, 29, 61, 65, 79, 86 Luật Hải quan), Điều 3 (hiệu lực) và Điều 4 (chuyển tiếp). Rà soát ngày 01/10/2026.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo. Nhiều điều giao Chính phủ hoặc Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết. Thủ tục cụ thể sẽ theo nghị định, thông tư hướng dẫn ban hành trước hoặc sau ngày 01/3/2027.
Bảng 9 thay đổi chính
| # | Nội dung | Trước khi sửa | Từ 01/3/2027 |
|---|---|---|---|
| 1 | Khai bổ sung sau thông quan | Theo quy định cũ | Tự khai bổ sung trong 60 ngày kể từ ngày thông quan, trước khi có quyết định kiểm tra sau thông quan, thanh tra, kiểm tra |
| 2 | Lưu giữ hàng tại kho ngoại quan | 12 tháng, gia hạn một lần tối đa 12 tháng | Tối đa 24 tháng, không có thủ tục gia hạn |
| 3 | Lưu giữ tại địa điểm thu gom hàng lẻ | 90 ngày, gia hạn một lần tối đa 90 ngày | Tối đa 180 ngày, không có thủ tục gia hạn |
| 4 | Kho bảo thuế | Được phép | Bãi bỏ; hàng còn tồn có 06 tháng chuyển tiếp |
| 5 | Thời hạn kiểm tra sau thông quan | 10 ngày làm việc | Tối đa 20 ngày, gia hạn một lần tối đa 20 ngày |
| 6 | Hàng qua nền tảng thương mại điện tử | Chưa có điều riêng | Phải làm thủ tục hải quan; người mua, bán với nước ngoài phải định danh, xác thực điện tử |
| 7 | Chứng từ kiểm tra chuyên ngành | Nộp, xuất trình cho hải quan | Không phải nộp lại chứng từ đã cấp qua Cơ chế một cửa quốc gia |
| 8 | Đại lý làm thủ tục hải quan | Điều kiện quy định trong luật | Bỏ điều kiện tại luật; Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định quản lý |
| 9 | Trị giá hải quan hàng xuất khẩu | Theo quy định cũ | Giá thực tế đến cửa khẩu xuất, không gồm vận tải và bảo hiểm quốc tế |
Ngoài chín điểm này, luật còn thay đổi một số nội dung khác. Hàng vận chuyển chịu sự giám sát hải quan chỉ cần thông báo tuyến đường, không cần đăng ký và chờ chấp nhận (Điều 65). Hải quan được chủ động tạm dừng hàng quá cảnh nếu có căn cứ nghi ngờ hàng giả mạo về sở hữu trí tuệ. Hệ thống tổ chức hải quan được ghi lại theo ba cấp: Cục Hải quan, Hải quan khu vực, Hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu.
Khai bổ sung trong 60 ngày: được gì, không được gì
Điều 29 sửa đổi chia khai bổ sung thành hai giai đoạn. Với hàng đang làm thủ tục, người khai được khai bổ sung trước khi hải quan thông báo kiểm tra. Với hàng đã thông quan, người khai tự phát hiện sai sót thì được khai bổ sung trong 60 ngày kể từ ngày thông quan. Việc khai phải diễn ra trước thời điểm có quyết định dừng đưa hàng qua khu vực giám sát, kiểm tra sau thông quan, thanh tra hoặc kiểm tra.
Luật loại trừ nội dung liên quan đến giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu và kiểm tra chuyên ngành, gồm chất lượng, y tế, văn hóa, kiểm dịch động thực vật, an toàn thực phẩm. Khai bổ sung quá hạn hoặc theo yêu cầu của hải quan sẽ bị xử lý theo pháp luật về thuế và xử phạt vi phạm hành chính. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết điều này.
Cách tận dụng thực tế là đối soát tờ khai với hóa đơn, chứng từ vận tải và hợp đồng trong vòng vài tuần sau thông quan, không đợi đến kỳ kiểm tra. Sai sót thường gặp nằm ở mã HS, trị giá, xuất xứ và số lượng. Cách xác định mã HS trước khi khai có tại bài tra cứu mã HS xuất khẩu.
Kho ngoại quan 24 tháng, bỏ kho bảo thuế
Theo Điều 61 mới, hàng gửi kho ngoại quan được lưu giữ tối đa 24 tháng kể từ ngày gửi vào kho. Hàng bán tại địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế cũng được lưu giữ tối đa 24 tháng kể từ ngày hoàn thành thủ tục hải quan. Hàng đưa vào địa điểm thu gom hàng lẻ (CFS) được lưu tối đa 180 ngày. Cả ba trường hợp không còn thủ tục xin gia hạn.
Hàng đang lưu giữ trước 01/3/2027 mà chưa làm thủ tục gia hạn sẽ được áp thời hạn mới, tính từ ngày hàng vào kho (khoản 2 Điều 4). Doanh nghiệp nên lập danh sách lô hàng đang gửi, ghi ngày nhập kho. Lô nào sẽ hết hạn theo luật cũ trước 01/3/2027 thì vẫn phải xử lý theo luật cũ.
Kho bảo thuế bị bãi bỏ. Khoản 1 Điều 4 cho phép nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu đã nhập kho bảo thuế, nếu còn tồn sau 01/3/2027, tiếp tục áp quy định cũ trong 06 tháng. Doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu đang dùng kho bảo thuế nên làm việc với hải quan quản lý về phương án sau thời hạn này, ví dụ chuyển sang loại hình sản xuất xuất khẩu thông thường.
Luật cũng cho phép đặt kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ tại khu thương mại tự do, trung tâm logistics, khu công nghệ số tập trung và cụm công nghiệp. Điều này mở thêm lựa chọn kho gần nhà máy cho doanh nghiệp nhỏ.
Kiểm tra sau thông quan: 20 ngày, gia hạn một lần
Điều 79 mới quy định thời hạn kiểm tra sau thông quan ghi trong quyết định kiểm tra, tối đa 20 ngày kể từ ngày công bố quyết định. Nếu phạm vi lớn, nội dung phức tạp, người ra quyết định được gia hạn một lần, tối đa 20 ngày. Cục trưởng Cục Hải quan quyết định kiểm tra trên phạm vi toàn quốc. Trưởng Hải quan khu vực quyết định kiểm tra trong địa bàn mình quản lý. Kiểm tra đánh giá tuân thủ thực hiện theo kế hoạch năm do Cục trưởng ban hành.
Đợt kiểm tra đã có quyết định trước 01/3/2027 vẫn theo thẩm quyền, trình tự của luật cũ (khoản 4 Điều 4). Kiểm tra sau thông quan được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và công nghệ số. Doanh nghiệp có lịch sử khai đúng sẽ ít bị chọn kiểm tra hơn, vì Điều 17a mới đặt nền cho chế độ quản lý tuân thủ.
Hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử
Điều 16a là điều mới. Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan và chịu kiểm tra, giám sát hải quan. Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải định danh, xác thực điện tử. Chủ quản nền tảng phải kết nối với hệ thống dữ liệu thương mại điện tử của hải quan.
Chủ quản nền tảng, doanh nghiệp kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển và đại lý của họ phải cung cấp thông tin hàng hóa cho hải quan. Điều 18 sửa đổi đưa chủ quản nền tảng thương mại điện tử vào nhóm người khai hải quan, cùng chủ hàng và chủ phương tiện vận tải. Chính phủ sẽ quy định chi tiết Điều 16a.
Người bán hàng xuyên biên giới qua sàn nên chuẩn bị thông tin định danh từ bây giờ. Từ 01/01/2027, sàn trong nước cũng phải xác thực danh tính người bán theo Nghị định 248/2026/NĐ-CP. Chi tiết có tại bài Luật Thương mại điện tử 2025: nghĩa vụ người bán và livestream.
Chứng từ, đại lý hải quan và trị giá hàng xuất khẩu
Chứng từ thuộc hồ sơ hải quan được chuyển sang dạng thông điệp dữ liệu. Hồ sơ nộp qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Người khai không phải nộp hay xuất trình các chứng từ đã được cơ quan quản lý chuyên ngành cấp qua Cơ chế một cửa quốc gia (khoản 3 Điều 24). Doanh nghiệp vẫn cần lưu bản gốc và dữ liệu điện tử theo quy định lưu trữ.
Điều kiện làm đại lý thủ tục hải quan và nhân viên đại lý được bỏ khỏi luật, cho phù hợp Luật Đầu tư 2025. Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ quy định quản lý hoạt động đại lý. Khi chọn đại lý, chủ hàng nên kiểm tra kinh nghiệm theo ngành hàng và điều khoản trách nhiệm trong hợp đồng ủy quyền.
Trị giá hải quan hàng xuất khẩu là giá thực tế đến cửa khẩu xuất, không gồm chi phí vận tải quốc tế và bảo hiểm quốc tế (khoản 2 Điều 86). Với hợp đồng CIF, doanh nghiệp cần tách cước vận tải và phí bảo hiểm quốc tế khỏi giá bán khi khai trị giá. Cách đọc các điều kiện giao hàng có tại bài Incoterms 2020: FOB, CIF, EXW.
Việc cần làm trước 01/3/2027
- Lập quy trình đối soát tờ khai sau thông quan trong 30–45 ngày để còn thời gian khai bổ sung trong hạn 60 ngày.
- Kiểm kê hàng đang gửi kho ngoại quan, CFS, ghi ngày nhập kho để áp đúng thời hạn mới.
- Doanh nghiệp dùng kho bảo thuế lập phương án chuyển đổi trong 06 tháng chuyển tiếp.
- Rà hồ sơ chứng minh trị giá xuất khẩu, tách cước và phí bảo hiểm quốc tế trong hợp đồng CIF, CFR.
- Người bán xuyên biên giới qua sàn chuẩn bị định danh điện tử; chủ sàn chuẩn bị kết nối dữ liệu với hải quan.
- Theo dõi nghị định, thông tư hướng dẫn về khai bổ sung, kiểm tra sau thông quan và hàng thương mại điện tử.
Quy trình xuất khẩu tổng thể có tại bài thủ tục xuất khẩu hàng hóa và thủ tục hải quan nhập khẩu từng bước. Các mốc pháp lý khác trong năm 2027 có tại bài lịch luật mới 2027 cho doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Luật Hải quan sửa đổi 2026 có hiệu lực khi nào?
Luật 11/2026/QH16 được thông qua ngày 23/8/2026 và có hiệu lực từ 01/3/2027 (khoản 1 Điều 3).
Sau thông quan bao lâu doanh nghiệp còn được tự khai bổ sung?
Trong 60 ngày kể từ ngày thông quan, trước khi có quyết định kiểm tra sau thông quan, thanh tra hoặc kiểm tra. Nội dung liên quan giấy phép và kiểm tra chuyên ngành không được khai bổ sung theo cơ chế này.
Hàng gửi kho ngoại quan được lưu giữ tối đa bao lâu?
Tối đa 24 tháng kể từ ngày gửi vào kho, không có thủ tục gia hạn. Trước khi sửa, thời hạn là 12 tháng và được gia hạn một lần tối đa 12 tháng.
Kho bảo thuế có còn được sử dụng sau 01/3/2027 không?
Kho bảo thuế bị bãi bỏ. Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu còn tồn trong kho bảo thuế được tiếp tục xử lý theo quy định cũ trong 06 tháng kể từ ngày luật có hiệu lực.
Kiểm tra sau thông quan kéo dài tối đa bao lâu?
Tối đa 20 ngày kể từ ngày công bố quyết định kiểm tra. Nếu phạm vi lớn, nội dung phức tạp, người ra quyết định được gia hạn một lần, tối đa 20 ngày.
Bán hàng qua sàn cho khách nước ngoài có phải làm thủ tục hải quan không?
Có. Theo Điều 16a, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan. Người mua, bán tại Việt Nam phải định danh, xác thực điện tử. Chính phủ sẽ quy định chi tiết.
Trị giá hải quan hàng xuất khẩu có gồm cước tàu không?
Không. Trị giá hải quan hàng xuất khẩu là giá thực tế đến cửa khẩu xuất, không gồm chi phí vận tải quốc tế và bảo hiểm quốc tế.