Luật Đầu tư sửa đổi 2026: cắt 62 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cấm kinh doanh khí N2O từ 01/01/2027
Doanh nghiệp đang kinh doanh trong nhóm ngành phải có giấy phép, chứng chỉ hoặc văn bản chấp thuận sẽ thấy danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện đổi lại từ ngày 01/3/2027. Luật 24/2026/QH16 sửa đổi Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026. Luật thay toàn bộ Phụ lục IV bằng danh mục mới gồm 137 ngành, nghề. Riêng lệnh cấm kinh doanh khí N2O cho mục đích hít qua đường hô hấp có hiệu lực sớm hơn, từ 01/01/2027.
Theo Bộ Tài chính, danh mục mới cắt 62 ngành, nghề và sửa 14 ngành so với Luật Đầu tư 2025. Mức cắt này tương ứng khoảng 786 điều kiện kinh doanh và 232 thủ tục hành chính. Ngành bị bỏ khỏi danh mục được kinh doanh mà không cần đáp ứng điều kiện, giấy phép đã cấp vẫn dùng được đến hết hạn, còn hồ sơ đang nộp sẽ bị trả lại.
Căn cứ pháp lý & ngày rà soát: Luật 24/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư (Công báo số 519, ngày 22/9/2026): Điều 1, Điều 2, Điều 3 và Phụ lục danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Số liệu cắt giảm theo nội dung giới thiệu luật của Bộ Tài chính đăng trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ ngày 28/9/2026. Rà soát ngày 01/10/2026.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo. Luật chuyên ngành, nghị định và thông tư có thể vẫn đặt điều kiện cho đến khi các bộ rà soát xong theo khoản 3 Điều 2. Doanh nghiệp nên đối chiếu tên ngành của mình với danh mục mới và hỏi cơ quan quản lý chuyên ngành trước khi dừng một thủ tục.
Hai mốc hiệu lực cần nhớ
| Mốc | Nội dung | Căn cứ |
|---|---|---|
| 01/01/2027 | Cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp; hợp đồng đã ký thuộc diện này chấm dứt hiệu lực | Khoản 1 Điều 1, khoản 2 Điều 2, khoản 1 Điều 3 |
| Giữa tháng 02/2027 | Hạn thanh lý hợp đồng kinh doanh khí N2O thuộc diện cấm (tối đa 45 ngày từ 01/01/2027) | Khoản 1 Điều 3 |
| Trước 01/3/2027 | Các bộ quy định giải pháp quản lý thay thế (nếu cần) cho ngành bị bãi bỏ | Khoản 3 Điều 2 |
| 01/3/2027 | Danh mục 137 ngành, nghề có điều kiện thay Phụ lục IV; sửa Luật Xây dựng, Luật Đường bộ | Khoản 1 Điều 2 |
Luật chỉ ghi "tối đa 45 ngày từ ngày 01/01/2027", tức hạn rơi vào khoảng giữa tháng 02/2027. Doanh nghiệp nên hoàn tất thanh lý sớm, không chờ đến những ngày cuối.
Lệnh cấm kinh doanh khí N2O áp dụng với ai
Luật bổ sung điểm m vào khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư. Theo đó, việc kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp bị cấm. Các mục đích được loại trừ gồm y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác do Chính phủ quy định. Chính phủ được giao quy định chi tiết điểm này.
Như vậy, lệnh cấm nhắm vào việc bán khí N2O (thường gọi là "khí cười") cho người hít. Doanh nghiệp cung cấp N2O cho bệnh viện, cơ sở sản xuất thực phẩm (ví dụ bình tạo bọt kem), phòng thí nghiệm vẫn được kinh doanh. Doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ chứng minh mục đích sử dụng của khách hàng, vì ranh giới được xác định theo mục đích.
Khoản 1 Điều 3 xử lý hợp đồng đang thực hiện. Hợp đồng kinh doanh N2O cho mục đích bị cấm đã giao kết thì chấm dứt hiệu lực từ 01/01/2027. Các bên phải thanh lý trong tối đa 45 ngày theo pháp luật dân sự. Nhà phân phối, đại lý nên rà lại hợp đồng khung, đơn hàng dài hạn và hàng tồn kho trước thời điểm này.
Danh mục 137 ngành nghề: những gì thay đổi
Phụ lục mới gồm 137 ngành, nghề. Nhiều ngành quen thuộc với doanh nghiệp nhỏ vẫn còn trong danh mục, nghĩa là vẫn phải đáp ứng điều kiện theo luật chuyên ngành:
| Nhóm | Ví dụ ngành còn trong danh mục (STT) |
|---|---|
| Dịch vụ an ninh, trật tự | Dịch vụ cầm đồ (6), xoa bóp (7), bảo vệ (8), karaoke, vũ trường (112) |
| Thương mại | Xăng dầu (23), xuất khẩu gạo (33), bán hàng đa cấp (35), vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội, nền tảng tích hợp (36) |
| Lao động, giáo dục | Giáo dục nghề nghiệp (37), đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài (40), giáo dục mầm non, phổ thông, đại học (80) |
| Vận tải, xây dựng, bất động sản | Vận tải đường bộ (42), kinh doanh bất động sản (59), các chức danh hành nghề xây dựng (60–65) |
| Y tế, thực phẩm | Thực phẩm thuộc quản lý chuyên ngành (30), khám chữa bệnh (100), dược (101), sản xuất mỹ phẩm (102), thiết bị y tế (103) |
| Du lịch | Lữ hành (113), lưu trú (115) |
| Dữ liệu, tài chính | Dịch vụ sàn dữ liệu (134), dịch vụ liên quan tài sản mã hóa (135), xử lý dữ liệu cá nhân (136) |
| Mới bổ sung | Dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực của cơ sở kinh doanh được ủy quyền (137) |
Theo giới thiệu luật của Bộ Tài chính, việc cắt giảm dựa trên rà soát mức độ rủi ro, khả năng hậu kiểm và các lĩnh vực liên quan quốc phòng, an ninh, sức khỏe cộng đồng. Văn bản giới thiệu không kèm danh sách 62 ngành bị bỏ. Vì vậy, doanh nghiệp cần tự so ngành của mình với Phụ lục IV cũ của Luật Đầu tư 2025: ngành nào không còn trong danh mục mới thì thuộc diện được bãi bỏ điều kiện.
Ngành dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực được bổ sung để kiểm soát rủi ro lộ dữ liệu cá nhân và hoạt động đưa người xuất cảnh trái phép. Chính phủ sẽ quy định chuyển tiếp cho các cơ sở đang làm dịch vụ này trước 01/3/2027 (khoản 2 Điều 3).
Ngành bị bãi bỏ: giấy phép cũ, hồ sơ đang nộp xử lý ra sao
Khoản 3 Điều 3 đặt ra ba quy tắc cho ngành có trong Phụ lục IV cũ nhưng bị bỏ khỏi danh mục mới:
- Được kinh doanh mà không cần đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh.
- Giấy phép, chứng chỉ, văn bản xác nhận đã cấp được dùng tiếp đến hết thời hạn nếu doanh nghiệp có nhu cầu. Doanh nghiệp không phải làm thủ tục cấp, điều chỉnh hay gia hạn.
- Hồ sơ đã nộp hợp lệ trước 01/3/2027 nhưng chưa có kết quả sẽ bị dừng giải quyết và trả lại.
Quy tắc thứ ba có hệ quả thực tế. Doanh nghiệp đang chờ cấp một giấy phép thuộc ngành bị bỏ sẽ nhận lại hồ sơ, và từ 01/3/2027 có thể kinh doanh mà không cần giấy phép đó. Ngược lại, nếu khách hàng hoặc đối tác nước ngoài vẫn yêu cầu xuất trình giấy phép, doanh nghiệp nên cân nhắc nộp sớm để kịp nhận kết quả trước mốc này.
Luật cũng giao các bộ rà soát pháp luật chuyên ngành, bỏ các quy định trực tiếp hoặc gián tiếp đặt điều kiện cho ngành bị cắt. Khi cần, các bộ quy định phương án quản lý thay thế trước 01/3/2027 (khoản 3 Điều 2). Theo Bộ Tài chính, phương án thay thế không được tạo ra giấy phép hay thủ tục dưới hình thức khác. Doanh nghiệp nên theo dõi văn bản của bộ quản lý ngành mình trong quý IV/2026 và quý I/2027.
Thay đổi về chứng chỉ hành nghề xây dựng
Luật sửa khoản 1 và khoản 2 Điều 88 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Từ 01/3/2027, cá nhân phải có chứng chỉ hành nghề hạng I, II hoặc III khi đảm nhận các chức danh sau:
- Chủ nhiệm, chủ trì lập quy hoạch đô thị và nông thôn.
- Chủ nhiệm khảo sát xây dựng.
- Chủ nhiệm, chủ trì thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng.
- Giám sát thi công xây dựng.
Giám đốc quản lý dự án đầu tư xây dựng và chỉ huy trưởng công trường được quy định riêng tại khoản 2. Hai chức danh này phải đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm nghề nghiệp và không nằm trong danh sách chức danh phải có chứng chỉ hành nghề tại khoản 1. Luật cũng bãi bỏ khoản 6 Điều 29 Luật Đường bộ số 35/2024/QH15. Nhà thầu nên cập nhật hồ sơ năng lực và quy chế nhân sự theo hai thay đổi này.
Việc doanh nghiệp nên làm trước 01/3/2027
- Lập danh sách các ngành đang đăng ký và các giấy phép, chứng chỉ đang giữ, kèm ngày hết hạn.
- Đối chiếu từng ngành với danh mục 137 ngành mới, đánh dấu ngành bị bỏ, ngành còn lại và ngành được sửa tên hoặc phạm vi.
- Với hồ sơ xin phép đang nộp, quyết định tiếp tục hay rút, dựa trên nhu cầu thật của khách hàng, đối tác.
- Nhà phân phối khí công nghiệp rà hợp đồng N2O và hoàn tất thanh lý trong 45 ngày từ 01/01/2027.
- Cập nhật nội dung công khai trên website, sàn thương mại điện tử. Từ 01/7/2026, người bán ngành có điều kiện đã phải cung cấp giấy tờ chứng minh điều kiện cho sàn, xem bài Luật Thương mại điện tử 2025.
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn chịu thêm quy định về quyền kinh doanh, được trình bày tại bài Nghị định 342/2026 về mua bán hàng hóa của doanh nghiệp FDI. Lịch các mốc 01/01/2027 và 01/3/2027 có tại bài lịch luật mới 2027 cho doanh nghiệp. Hộ kinh doanh đang cân nhắc chuyển đổi mô hình có thể tham khảo bài hộ kinh doanh lên doanh nghiệp 2026.
Câu hỏi thường gặp
Luật Đầu tư sửa đổi 2026 có hiệu lực từ khi nào?
Luật 24/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027. Riêng quy định cấm kinh doanh khí N2O và điều khoản chuyển tiếp về hợp đồng N2O có hiệu lực từ 01/01/2027.
Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới có bao nhiêu ngành?
Danh mục mới có 137 ngành, nghề, thay Phụ lục IV của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15. Theo Bộ Tài chính, danh mục cắt 62 ngành và sửa 14 ngành so với luật năm 2025.
Giấy phép con của ngành bị bãi bỏ có còn giá trị không?
Có. Nếu doanh nghiệp có nhu cầu, giấy phép, chứng chỉ, văn bản xác nhận đã cấp được dùng đến hết thời hạn. Doanh nghiệp không phải làm thủ tục cấp lại, điều chỉnh hay gia hạn (điểm b khoản 3 Điều 3).
Bán khí N2O cho cửa hàng làm bánh có bị cấm không?
Luật cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp. Mục đích công nghệ thực phẩm được loại trừ. Doanh nghiệp nên giữ hồ sơ chứng minh mục đích sử dụng của khách hàng và theo dõi nghị định hướng dẫn của Chính phủ.
Hồ sơ xin giấy phép đang nộp sẽ xử lý thế nào khi ngành bị bỏ?
Hồ sơ đã được tiếp nhận hợp lệ trước ngày luật có hiệu lực nhưng chưa có kết quả sẽ bị dừng giải quyết và trả lại (điểm c khoản 3 Điều 3). Từ 01/3/2027, doanh nghiệp được kinh doanh ngành đó mà không cần đáp ứng điều kiện.
Chỉ huy trưởng công trường có còn phải có chứng chỉ hành nghề không?
Theo khoản 2 Điều 88 Luật Xây dựng đã sửa, giám đốc quản lý dự án và chỉ huy trưởng công trường phải đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm nghề nghiệp. Hai chức danh này không thuộc nhóm phải có chứng chỉ hành nghề theo khoản 1.