Hộ kinh doanh lên doanh nghiệp 2026: khi nào nên chuyển, so sánh thuế và thủ tục theo Nghị định 168/2025
Hộ kinh doanh nên chuyển lên doanh nghiệp khi doanh thu đã vượt 3 tỷ đồng/năm, khi cần giới hạn trách nhiệm tài sản của chủ, khi khách hàng lớn yêu cầu hợp đồng với pháp nhân, hoặc khi muốn gọi thêm vốn góp. Từ năm 2026, thuế khoán bị bãi bỏ; hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm phải tự kê khai và dùng hóa đơn điện tử, hộ trên 3 tỷ đồng/năm phải tính thuế thu nhập cá nhân trên thu nhập với thuế suất 17%, ngang thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp cùng quy mô. Khoảng cách về thủ tục giữa hai mô hình vì vậy đã thu hẹp đáng kể.
Quyết định chuyển đổi không nên dựa vào một mình yếu tố thuế. Với hộ phân phối hàng hóa doanh thu vài tỷ đồng, cách tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu có thể vẫn nhẹ hơn thuế doanh nghiệp. Với hộ dịch vụ quy mô lớn, doanh nghiệp mới thành lập lần đầu còn được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm.
Căn cứ pháp lý & ngày rà soát: Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (Điều 7 về thu nhập từ kinh doanh), được sửa đổi bởi Luật số 09/2026/QH16; Nghị định 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, được sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP (mức doanh thu không chịu thuế 1 tỷ đồng/năm); Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15; Nghị quyết 198/2025/QH15 (Điều 10 về miễn thuế TNDN 3 năm và bãi bỏ lệ phí môn bài); Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017 (Điều 16); Nghị định 168/2025/NĐ-CP (Điều 27 về đăng ký doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh). Rà soát ngày 30/09/2026.
Lưu ý: Ví dụ thuế trong bài dùng thuế suất tại Điều 7 Luật Thuế TNCN và chưa gồm thuế giá trị gia tăng. Hộ kinh doanh nên đối chiếu ngành nghề cụ thể với cơ quan thuế quản lý trước khi quyết định.
Mục lục
- Nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh từ năm 2026
- Bảng so sánh hộ kinh doanh và công ty
- Ví dụ so sánh thuế cho hai hộ kinh doanh
- Dấu hiệu nên chuyển lên doanh nghiệp
- Chọn loại hình doanh nghiệp sau chuyển đổi
- Hồ sơ, trình tự chuyển đổi theo Nghị định 168/2025
- Chính sách hỗ trợ và việc cần làm sau chuyển đổi
- Checklist chuyển đổi
- Câu hỏi thường gặp
Nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh từ năm 2026
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 xóa bỏ thuế khoán; quy định về kê khai, tính thuế và hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh áp dụng từ 01/01/2026. Lệ phí môn bài cũng chấm dứt từ ngày này theo Nghị quyết 198/2025/QH15.
Hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Luật 09/2026/QH16 giao Chính phủ quy định ngưỡng này, và Nghị định 141/2026 nâng mức từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ 01/01/2026. Khi doanh thu vượt 1 tỷ đồng, hộ phải dùng hóa đơn điện tử.
Với phần thuế thu nhập cá nhân, Điều 7 Luật Thuế TNCN và Nghị định 68/2026 quy định hai phương pháp:
- Theo tỷ lệ trên doanh thu, áp dụng cho hộ có doanh thu trên ngưỡng không chịu thuế đến 3 tỷ đồng nếu hộ chọn. Doanh thu tính thuế là phần vượt ngưỡng; thuế suất 0,5% với phân phối, cung cấp hàng hóa, 1,5% với sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, 2% với dịch vụ, 5% với cho thuê tài sản và một số hoạt động khác.
- Theo thu nhập, bằng doanh thu trừ chi phí nhân thuế suất 15% nếu doanh thu đến 3 tỷ đồng, 17% nếu trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng và 20% nếu trên 50 tỷ đồng. Hộ trên 3 tỷ đồng bắt buộc dùng phương pháp này.
Hộ đã chọn phương pháp theo thu nhập phải giữ ổn định trong 2 năm liên tục. Hộ đang tính theo doanh thu mà doanh thu thực tế năm vượt 3 tỷ đồng phải chuyển sang phương pháp theo thu nhập từ năm tiếp theo.
Bảng so sánh hộ kinh doanh và công ty
| Tiêu chí | Hộ kinh doanh | Công ty TNHH, cổ phần |
|---|---|---|
| Tư cách pháp nhân | Không | Có |
| Trách nhiệm tài sản | Toàn bộ tài sản của chủ hộ, thành viên hộ | Giới hạn trong vốn góp |
| Cơ quan đăng ký | Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã | Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh |
| Thuế trên kết quả kinh doanh | Thuế TNCN theo doanh thu hoặc thu nhập | Thuế TNDN 15%, 17%, 20% trên thu nhập tính thuế |
| Miễn thuế cho quy mô nhỏ | Doanh thu đến 1 tỷ đồng/năm | Doanh thu đến 1 tỷ đồng/năm; miễn 3 năm với doanh nghiệp nhỏ và vừa mới đăng ký lần đầu |
| Kế toán | Sổ sách đơn giản theo hướng dẫn cho hộ | Chế độ kế toán doanh nghiệp, báo cáo tài chính năm |
| Gọi vốn, chuyển nhượng | Hạn chế | Góp vốn, chuyển nhượng phần vốn, cổ phần |
| Giao dịch với khách hàng doanh nghiệp | Một số đối tác yêu cầu pháp nhân | Thuận lợi hơn khi đấu thầu, ký hợp đồng lớn |
| Lương chủ sở hữu | Không tách khỏi thu nhập kinh doanh | Không được trừ với chủ công ty TNHH một thành viên là cá nhân; được trừ với giám đốc thuê |
Chế độ kế toán sau chuyển đổi phụ thuộc quy mô. Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể áp dụng chế độ kế toán riêng theo Thông tư 58/2026, còn doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016 hoặc Thông tư 99/2025, như phân tích trong bài báo cáo tài chính 2026.
Ví dụ so sánh thuế cho hai hộ kinh doanh
Hộ A – Bán lẻ vật liệu xây dựng. Doanh thu năm 2,5 tỷ đồng, chi phí có chứng từ 2,0 tỷ đồng.
| Phương án | Cách tính | Thuế trên kết quả kinh doanh |
|---|---|---|
| Hộ, theo tỷ lệ trên doanh thu | (2,5 − 1,0) tỷ × 0,5% | 7,5 triệu đồng |
| Hộ, theo thu nhập | (2,5 − 2,0) tỷ × 15% | 75 triệu đồng |
| Công ty, 3 năm đầu | Miễn thuế TNDN | 0 đồng |
| Công ty, từ năm thứ 4 | 500 triệu × 15% | 75 triệu đồng |
Với hộ A, phương án tính theo doanh thu cho số thuế thấp nhất lâu dài. Lý do chuyển đổi nếu có sẽ nằm ở trách nhiệm tài sản, khách hàng hoặc vốn, không nằm ở thuế.
Hộ B – Dịch vụ sửa chữa, bảo trì. Doanh thu năm 4 tỷ đồng, chi phí có chứng từ 3,4 tỷ đồng.
| Phương án | Cách tính | Thuế trên kết quả kinh doanh |
|---|---|---|
| Hộ, bắt buộc theo thu nhập | 600 triệu × 17% | 102 triệu đồng |
| Công ty, 3 năm đầu | Miễn thuế TNDN | 0 đồng |
| Công ty, từ năm thứ 4 | 600 triệu × 17% | 102 triệu đồng |
Với hộ B, doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 306 triệu đồng thuế trong 3 năm đầu nếu lợi nhuận giữ nguyên, đồng thời thuế suất sau thời gian miễn không cao hơn mô hình hộ. Chi phí tăng thêm gồm dịch vụ kế toán, báo cáo tài chính và thủ tục pháp lý hằng năm. Điều kiện về quy mô của doanh nghiệp nhỏ và vừa được trình bày trong bài doanh nghiệp nhỏ và vừa: tiêu chí và ưu đãi.
Miễn thuế 3 năm theo Nghị quyết 198/2025 áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Doanh nghiệp hình thành từ sáp nhập, hợp nhất, chia, tách không thuộc diện này. Hộ kinh doanh chuyển đổi nên xác nhận điều kiện áp dụng với cơ quan thuế quản lý trước khi lập kế hoạch.
Dấu hiệu nên chuyển lên doanh nghiệp
- Doanh thu đã hoặc sắp vượt 3 tỷ đồng/năm và hoạt động có biên lợi nhuận đáng kể.
- Chủ hộ đang chịu rủi ro nợ lớn từ nhà cung cấp, ngân hàng hoặc hợp đồng thi công và muốn tách tài sản gia đình.
- Khách hàng doanh nghiệp, dự án hoặc sàn thương mại yêu cầu đối tác là pháp nhân.
- Có người muốn góp vốn, hoặc chủ hộ cần phân chia quyền sở hữu giữa các thành viên.
- Số lao động tăng, cần hệ thống quản trị, quy chế lương và tổ chức bộ máy rõ ràng.
Chiều ngược lại, hộ doanh thu dưới 1 tỷ đồng hoặc hộ phân phối hàng hóa với biên lợi nhuận cao thường chưa cần chuyển. Cách xác định điểm doanh thu mà doanh nghiệp bắt đầu có lãi, dùng để lập kế hoạch sau chuyển đổi, có trong bài điểm hòa vốn và cách tính.
Chọn loại hình doanh nghiệp sau chuyển đổi
Công ty TNHH một thành viên phù hợp khi chủ hộ là người duy nhất sở hữu. Chủ sở hữu chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ, nhưng lương của chủ sở hữu cá nhân không được trừ khi tính thuế TNDN.
Công ty TNHH hai thành viên trở lên phù hợp khi các thành viên hộ gia đình cùng góp vốn hoặc có người ngoài tham gia, tối đa 50 thành viên.
Công ty cổ phần phù hợp khi có kế hoạch gọi vốn rộng hoặc phát hành cổ phần cho nhân sự chủ chốt. Loại hình này có bộ máy quản trị phức tạp hơn.
Doanh nghiệp tư nhân giữ trách nhiệm vô hạn của chủ, nên thường không giải quyết được nhu cầu tách tài sản.
Người đại diện theo pháp luật của công ty mới có trách nhiệm pháp lý riêng, bao gồm rủi ro bị tạm hoãn xuất cảnh khi doanh nghiệp nợ thuế lớn, như phân tích trong bài người đại diện theo pháp luật.
Hồ sơ, trình tự chuyển đổi theo Nghị định 168/2025
Điều 27 Nghị định 168/2025 quy định việc đăng ký thành lập doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi từ hộ kinh doanh thực hiện tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính. Hồ sơ gồm:
- Bản sao giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
- Các giấy tờ theo loại hình doanh nghiệp tại Điều 24 Nghị định 168: giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp, điều lệ công ty, danh sách thành viên hoặc cổ đông sáng lập và giấy tờ pháp lý của cá nhân, tổ chức liên quan.
- Văn bản chấp thuận của cơ quan đăng ký đầu tư nếu có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn thuộc diện phải đăng ký góp vốn.
Trình tự chấm dứt hộ kinh doanh diễn ra tự động giữa các cơ quan. Trong 2 ngày làm việc kể từ khi cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh gửi thông tin cho cơ quan cấp xã nơi hộ đặt trụ sở. Cơ quan cấp xã báo cho cơ quan thuế và chuyển hộ sang tình trạng đang làm thủ tục chấm dứt. Sau khi cơ quan thuế xác nhận hộ đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, trong 3 ngày làm việc hộ được chuyển sang tình trạng đã chấm dứt hoạt động.
Hộ kinh doanh không được hoạt động kể từ thời điểm doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký. Chủ hộ nên chốt tồn kho, công nợ và hóa đơn của hộ trước ngày này để chuyển sang sổ sách công ty.
Chính sách hỗ trợ và việc cần làm sau chuyển đổi
Điều 16 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017 hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ đã đăng ký, hoạt động liên tục ít nhất 1 năm. Nội dung gồm tư vấn miễn phí hồ sơ thành lập, miễn lệ phí đăng ký doanh nghiệp và phí cung cấp thông tin lần đầu, miễn phí thẩm định cấp phép kinh doanh lần đầu với ngành nghề có điều kiện, tư vấn miễn phí thủ tục thuế và chế độ kế toán trong 3 năm. Doanh nghiệp kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ của hộ; chủ hộ vẫn chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản với các khoản nợ chưa thanh toán của hộ, trừ khi có thỏa thuận khác.
Sau khi có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, các việc cần làm gồm mở tài khoản ngân hàng của công ty, đăng ký hóa đơn điện tử, chọn chế độ kế toán, ký lại hợp đồng lao động với người lao động của hộ và đăng ký BHXH trong 30 ngày, chuyển tài sản, hàng tồn kho sang công ty có chứng từ. Bộ máy quản trị cơ bản cho công ty mới được hướng dẫn trong bài quản trị doanh nghiệp là gì.
Checklist chuyển đổi
- Tính thuế theo cả hai mô hình với doanh thu, chi phí thực tế 12 tháng gần nhất.
- Xác định lý do phi thuế: trách nhiệm tài sản, khách hàng, vốn, quy mô nhân sự.
- Chọn loại hình doanh nghiệp, vốn điều lệ, người đại diện theo pháp luật.
- Chuẩn bị hồ sơ theo Điều 24 và Điều 27 Nghị định 168/2025.
- Hoàn thành nghĩa vụ thuế của hộ, chốt công nợ, tồn kho, hóa đơn.
- Đăng ký hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng, chế độ kế toán của công ty.
- Ký hợp đồng lao động mới, đăng ký BHXH cho người lao động.
- Xác nhận với cơ quan thuế điều kiện miễn thuế TNDN 3 năm.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh doanh thu 800 triệu đồng có phải nộp thuế năm 2026 không?
Không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN, vì mức doanh thu không chịu thuế năm 2026 là 1 tỷ đồng theo Nghị định 141/2026. Hộ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ khai báo doanh thu theo hướng dẫn của cơ quan thuế.
Hộ kinh doanh có bắt buộc chuyển lên doanh nghiệp không?
Không. Luật không bắt buộc hộ chuyển đổi khi đạt một mức doanh thu. Việc chuyển đổi là lựa chọn của chủ hộ dựa trên nhu cầu kinh doanh.
Chuyển đổi có phải làm lại mã số thuế không?
Doanh nghiệp được cấp mã số doanh nghiệp mới, đồng thời là mã số thuế. Hộ kinh doanh chấm dứt hoạt động sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Hộ kinh doanh hoạt động chưa đủ 1 năm có chuyển đổi được không?
Được, nhưng doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện hưởng hỗ trợ theo Điều 16 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn yêu cầu hộ hoạt động liên tục ít nhất 1 năm.
Sau chuyển đổi còn phải nộp lệ phí môn bài không?
Không. Lệ phí môn bài đã chấm dứt từ ngày 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15.
Nợ của hộ kinh doanh trước khi chuyển đổi ai chịu?
Doanh nghiệp kế thừa quyền và nghĩa vụ của hộ. Với công ty TNHH hoặc công ty cổ phần, chủ hộ vẫn phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản với các khoản nợ chưa thanh toán của hộ, trừ khi có thỏa thuận khác.
Tóm tắt
Từ năm 2026, hộ kinh doanh trên 1 tỷ đồng phải kê khai và dùng hóa đơn điện tử, trên 3 tỷ đồng phải tính thuế TNCN theo thu nhập với thuế suất 17%. Hộ phân phối quy mô vừa có thể vẫn có lợi về thuế khi giữ mô hình hộ, còn hộ dịch vụ quy mô lớn được lợi từ miễn thuế TNDN 3 năm khi lên doanh nghiệp. Hồ sơ chuyển đổi nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh theo Nghị định 168/2025. Thủ tục pháp lý khác xem tại cẩm nang pháp lý doanh nghiệp và khởi nghiệp, chi phí được trừ sau chuyển đổi xem tại chi phí được trừ khi tính thuế TNDN 2026.
