Thông tư 99/2025 thay Thông tư 200: doanh nghiệp cần đổi gì trong sổ sách, tài khoản, báo cáo tài chính từ 2026
Thông tư 99/2025/TT-BTC là chế độ kế toán doanh nghiệp mới do Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025. Văn bản có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này, và thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng các thông tư sửa đổi đi kèm. Với doanh nghiệp đang dùng Thông tư 200, năm 2026 là năm phải đổi hệ thống tài khoản, chuyển số dư đầu kỳ và lập báo cáo tài chính theo mẫu mới.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn đang hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Nhóm này không bắt buộc chuyển sang Thông tư 99, vì Thông tư 133 chưa bị thay thế. Tuy vậy, kế toán vẫn nên nắm điểm mới, vì doanh nghiệp nhỏ và vừa được quyền chọn áp dụng Thông tư 99 nếu thấy phù hợp.
Căn cứ pháp lý & ngày rà soát: Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (hiệu lực 01/01/2026; Điều 17 về mẫu báo cáo, Điều 29 về chuyển đổi số dư, Điều 31 về hiệu lực và lựa chọn áp dụng, bản đăng Công báo); Thông tư 200/2014/TT-BTC (hết hiệu lực với năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2026); Thông tư 133/2016/TT-BTC (vẫn hiệu lực). Rà soát ngày 26/9/2026.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo cho chủ doanh nghiệp và kế toán nội bộ, không thay thế ý kiến của kế toán trưởng, kiểm toán viên hay tư vấn thuế cho hồ sơ cụ thể. Danh mục tài khoản chi tiết cần đối chiếu phụ lục hệ thống tài khoản của Thông tư 99/2025 trên Công báo hoặc Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Mục lục
- Thông tư 99/2025 áp dụng cho ai, từ khi nào
- Bảng so sánh nhanh Thông tư 99 và Thông tư 200
- Thay đổi về hệ thống tài khoản
- Thay đổi về báo cáo tài chính
- Chứng từ, sổ sách và quy chế hạch toán
- Doanh nghiệp đang dùng Thông tư 133 có phải đổi không
- Ví dụ chuyển số dư đầu kỳ
- Checklist chuyển đổi cho kế toán
- Câu hỏi thường gặp
Thông tư 99/2025 áp dụng cho ai, từ khi nào
Thông tư 99/2025 áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực và thành phần kinh tế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, kể cả doanh nghiệp siêu nhỏ, được lựa chọn giữa Thông tư 99/2025 và Thông tư 133/2016. Một số ngành đặc thù như bảo hiểm, chứng khoán, tổ chức tín dụng vẫn có chế độ kế toán riêng do Bộ Tài chính hoặc Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn.
Mốc áp dụng gắn với năm tài chính, không gắn với ngày dương lịch đơn thuần:
- Doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch áp dụng Thông tư 99 từ ngày 01/01/2026. Báo cáo tài chính năm 2025 (nộp đầu năm 2026) vẫn lập theo Thông tư 200.
- Doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch, ví dụ từ 01/4 đến 31/3, tiếp tục dùng Thông tư 200 cho năm tài chính đang chạy dở. Thông tư 99 áp dụng từ năm tài chính kế tiếp bắt đầu sau ngày 01/01/2026.
Văn bản thay thế gồm Thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 75/2015/TT-BTC, Thông tư 53/2016/TT-BTC và Thông tư 195/2012/TT-BTC. Nghĩa là toàn bộ nhóm doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp đang theo Thông tư 200 sẽ phải chuyển.
Bảng so sánh nhanh Thông tư 99 và Thông tư 200
| Nội dung | Thông tư 200/2014 | Thông tư 99/2025 |
|---|---|---|
| Tên báo cáo tình hình tài sản, nợ, vốn | Bảng cân đối kế toán (B01-DN) | Báo cáo tình hình tài chính (B01-DN) |
| Chứng từ kế toán | Có hệ thống mẫu hướng dẫn | Doanh nghiệp tự thiết kế, bảo đảm nội dung theo Luật Kế toán |
| Sổ kế toán | Mẫu sổ và hình thức ghi sổ hướng dẫn | Doanh nghiệp tự xây dựng, mẫu sổ trong phụ lục chỉ để tham khảo |
| Tài khoản chi tiết | Nhiều tài khoản cấp 2 bắt buộc | Bỏ nhiều tài khoản cấp 2; doanh nghiệp tự mở chi tiết theo nhu cầu quản lý |
| Sửa đổi hệ thống tài khoản | Phải được Bộ Tài chính chấp thuận | Doanh nghiệp tự quyết, không cần xin chấp thuận, nhưng phải ghi trong quy chế hạch toán |
| Tài khoản mới | Không có | 215 Tài sản sinh học, 2414, 332, 82112… |
| Phương pháp kiểm kê định kỳ | Có TK 611, 631 | Bỏ TK 611 |
| Chỉ tiêu không có số liệu trên BCTC | Vẫn giữ theo mẫu | Được miễn trình bày, đánh lại số thứ tự nhưng giữ nguyên mã số |
| Quy chế nội bộ | Không yêu cầu cụ thể | Phải có quy chế quản trị nội bộ, kiểm soát nội bộ; quy chế hạch toán trong một số trường hợp |
| Doanh nghiệp không hoạt động liên tục | Hướng dẫn tại Thông tư 200 | Bộ mẫu BCTC riêng (B01-DNKLT…) |
Điểm chung dễ thấy là Thông tư 99 trao nhiều quyền tự chủ hơn cho doanh nghiệp. Đổi lại, doanh nghiệp phải tự viết ra quy tắc hạch toán của mình và chịu trách nhiệm giải trình khi cơ quan thuế hoặc kiểm toán kiểm tra.
Thay đổi về hệ thống tài khoản
Hệ thống tài khoản là phần kế toán cảm nhận rõ nhất, vì phần mềm kế toán phải được cấu hình lại trước khi nhập nghiệp vụ tháng 1/2026.
Tài khoản mới được bổ sung
| Tài khoản | Tên tài khoản | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| 215 | Tài sản sinh học (chi tiết 2151, 2152, 2153) | Doanh nghiệp nông nghiệp, chăn nuôi, trồng trọt có cây, con sinh học |
| 2295 | Dự phòng tổn thất tài sản sinh học | Khi giá trị tài sản sinh học có dấu hiệu suy giảm |
| 2414 | Nâng cấp, cải tạo tài sản cố định | Tách chi phí nâng cấp làm tăng nguyên giá khỏi chi phí sửa chữa |
| 332 | Phải trả cổ tức, lợi nhuận | Cổ tức, lợi nhuận đã công bố nhưng chưa trả cho chủ sở hữu |
| 82112 | Chi phí thuế TNDN bổ sung theo quy định thuế tối thiểu toàn cầu | Doanh nghiệp thuộc diện áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu |
Tài khoản đổi tên
| Tài khoản | Tên theo Thông tư 99 |
|---|---|
| 112 | Tiền gửi không kỳ hạn |
| 155 | Sản phẩm |
| 158 | Nguyên liệu, vật tư tại kho bảo thuế |
| 242 | Chi phí chờ phân bổ |
| 244 | Ký quỹ, ký cược |
| 2413 | Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ tài sản cố định |
| 4112 | Thặng dư vốn |
| 419 | Cổ phiếu mua lại của chính mình |
Tài khoản bị bỏ
Thông tư 99 bỏ các tài khoản vàng tiền tệ (1113, 1123), tài khoản 161 Chi sự nghiệp, 441 Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản, 461 Nguồn kinh phí sự nghiệp, 466 Nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ và 611 Mua hàng (phương pháp kiểm kê định kỳ). Nhiều tài khoản cấp 2 quen thuộc cũng không còn được quy định sẵn, ví dụ 1111/1112, 1531–1534, 1562, 4211/4212. Doanh nghiệp vẫn được mở các tài khoản chi tiết này nếu cần cho quản lý, nhưng phải tự quy định trong quy chế hạch toán.
Việc bỏ tài khoản 611 đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang theo dõi hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ cần rà lại cách hạch toán. Kế toán nên trao đổi với kiểm toán hoặc tư vấn về cách chuyển sang theo dõi phù hợp trước khi khóa sổ năm cũ.
Thay đổi về báo cáo tài chính
Bộ báo cáo tài chính năm theo Thông tư 99 vẫn gồm bốn mẫu chính: Báo cáo tình hình tài chính (B01-DN), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (B02-DN), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (B03-DN) và Bản thuyết minh báo cáo tài chính (B09-DN). Doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục dùng bộ mẫu riêng có ký hiệu DNKLT.
Các thay đổi đáng chú ý:
- Đổi tên Bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính. Tên mới gần với cách gọi trong chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.
- Thêm và đổi mã chỉ tiêu. Nhóm đầu tư tài chính ngắn hạn (mã 120) có thêm các mã 124, 125, 126. Nhóm phải thu ngắn hạn được sắp lại: phải thu ngắn hạn khác nay là mã 135, dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi là mã 136, tài sản thiếu chờ xử lý là mã 137. Mã 150 dùng cho tài sản sinh học ngắn hạn, còn tài sản ngắn hạn khác chuyển sang mã 160. Vì vậy mẫu báo cáo in từ phần mềm cũ sẽ không khớp.
- Được miễn trình bày chỉ tiêu không có số liệu và đánh lại số thứ tự liên tục trong từng phần, nhưng không được đánh lại mã số chỉ tiêu (khoản 4 Điều 17). Quy định này giúp báo cáo gọn hơn cho doanh nghiệp nhỏ có ít nghiệp vụ.
- Quy định chuyển đổi báo cáo tài chính lập bằng ngoại tệ sang đồng Việt Nam được hướng dẫn cụ thể hơn. Nhóm doanh nghiệp FDI hoặc có đồng tiền kế toán là ngoại tệ cần chú ý phần này.
- Số liệu so sánh. Năm đầu áp dụng, cột số năm trước trên báo cáo phải được trình bày lại theo mẫu mới để hai cột so sánh được với nhau.
Chứng từ, sổ sách và quy chế hạch toán
Theo Thông tư 99, doanh nghiệp được tự thiết kế mẫu chứng từ, sổ kế toán và tự mở tài khoản chi tiết mà không cần xin ý kiến Bộ Tài chính. Các mẫu trong phụ lục chỉ có giá trị tham khảo. Điều kiện là chứng từ phải có đủ nội dung theo Luật Kế toán, và sổ sách phải phản ánh đầy đủ, kịp thời, có thể kiểm tra đối chiếu.
Doanh nghiệp phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán khi tự sửa đổi, bổ sung tài khoản, tự thiết kế biểu mẫu chứng từ, sổ sách, hoặc khi có cách ghi nhận khác với hướng dẫn chung. Quy chế nên ghi rõ các điểm sau:
- Danh mục tài khoản doanh nghiệp sử dụng, bao gồm tài khoản chi tiết tự mở.
- Mẫu chứng từ, sổ kế toán tự thiết kế và quy trình luân chuyển.
- Phương pháp tính giá xuất kho, khấu hao, phân bổ chi phí chờ phân bổ.
- Người có thẩm quyền phê duyệt, lưu trữ và thời hạn khóa sổ.
Thông tư 99 cũng đặt yêu cầu doanh nghiệp xây dựng quy chế quản trị nội bộ và kiểm soát nội bộ. Với doanh nghiệp nhỏ, quy chế này có thể ngắn, nhưng nên nêu được ai đề nghị chi, ai duyệt chi, ai ghi sổ, ai giữ tiền, để tránh một người làm trọn cả quy trình. Cách tách vai trò này cũng giúp chủ doanh nghiệp đọc báo cáo dòng tiền đáng tin hơn, như trong bài kiểm tra dòng tiền SME hằng tháng.
Thông tư cũng có điều khoản riêng về phần mềm kế toán. Phần mềm phải bảo đảm lưu trữ, truy xuất, không cho sửa dữ liệu đã khóa sổ mà không để lại dấu vết. Doanh nghiệp nên yêu cầu nhà cung cấp phần mềm xác nhận đã cập nhật danh mục tài khoản và mẫu báo cáo theo Thông tư 99.
Doanh nghiệp đang dùng Thông tư 133 có phải đổi không
Không bắt buộc. Thông tư 133/2016/TT-BTC vẫn còn hiệu lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp siêu nhỏ tiếp tục có lựa chọn chế độ kế toán đơn giản theo văn bản riêng.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể cân nhắc chuyển sang Thông tư 99 trong các trường hợp:
- Chuẩn bị gọi vốn, nhà đầu tư yêu cầu báo cáo theo mẫu gần chuẩn quốc tế hơn.
- Là công ty con của tập đoàn đang áp dụng Thông tư 99, cần hợp nhất số liệu.
- Hoạt động có tài sản sinh học, nghiệp vụ ngoại tệ phức tạp hoặc cần nhiều tài khoản chi tiết tự thiết kế.
Khi đã chọn Thông tư 99, doanh nghiệp phải áp dụng nhất quán tối thiểu trong một kỳ kế toán năm, đồng thời trình bày lại số liệu so sánh và giải trình trong thuyết minh báo cáo tài chính (khoản 3 Điều 31). Việc đổi qua đổi lại giữa hai chế độ trong cùng một năm sẽ làm báo cáo mất tính so sánh và dễ bị hỏi khi quyết toán thuế.
| Tiêu chí | Giữ Thông tư 133 | Chuyển sang Thông tư 99 |
|---|---|---|
| Khối lượng thay đổi | Gần như không | Cấu hình lại tài khoản, mẫu báo cáo, quy chế |
| Mức độ tự chủ | Theo hướng dẫn sẵn | Cao, doanh nghiệp tự thiết kế |
| Phù hợp với | Doanh nghiệp nhỏ, nghiệp vụ đơn giản | Doanh nghiệp tăng trưởng, cần hợp nhất, gọi vốn |
| Rủi ro | Thấp | Cần kế toán hiểu rõ quy định để viết quy chế |
Ví dụ chuyển số dư đầu kỳ
Công ty A dùng Thông tư 200, năm tài chính theo năm dương lịch. Tại ngày 31/12/2025, sổ cái có các số dư sau (đơn vị: triệu đồng). Kế toán chuyển sang hệ thống tài khoản Thông tư 99 để làm số dư đầu kỳ ngày 01/01/2026 như bảng dưới.
| Số dư 31/12/2025 theo TT 200 | Số tiền | Chuyển sang TT 99 ngày 01/01/2026 | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| TK 1111 Tiền mặt VND | 120 | TK 111 (chi tiết tự mở nếu cần) | Tài khoản cấp 2 không còn quy định sẵn |
| TK 1121 Tiền gửi ngân hàng VND | 850 | TK 112 Tiền gửi không kỳ hạn | Tiền gửi có kỳ hạn theo dõi ở tài khoản đầu tư phù hợp |
| TK 441 Nguồn vốn đầu tư XDCB | 300 | TK 4118 Vốn khác | Điều 29; số dư TK 466 (nếu có) cũng chuyển vào 4118 |
| TK 338 (chi tiết cổ tức, lợi nhuận phải trả) | 200 | TK 332 Phải trả cổ tức, lợi nhuận | Chỉ phần số dư Có về cổ tức, lợi nhuận |
| TK 2413 Sửa chữa lớn TSCĐ (phần nâng cấp) | 90 | TK 2414 Nâng cấp, cải tạo TSCĐ | Chỉ phần nâng cấp, cải tạo chưa hoàn thành |
| TK 2413 Sửa chữa lớn TSCĐ (phần sửa chữa) | 40 | TK 2413 Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ | Giữ tài khoản, đổi tên |
Tổng số dư chuyển đi và chuyển đến phải bằng nhau. Kế toán nên lập một bảng đối chiếu có chữ ký của kế toán trưởng, lưu cùng hồ sơ khóa sổ năm 2025, để kiểm toán và cơ quan thuế có thể lần lại từng dòng.
Nếu doanh nghiệp góp vốn vào hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) không đồng kiểm soát, không phải bên kế toán và hợp đồng chưa kết thúc, số vốn góp đang theo dõi chi tiết ở tài khoản 138 được chuyển sang tài khoản 2281 theo Điều 29 Thông tư 99.
Checklist chuyển đổi cho kế toán
Trước ngày 01/01/2026 (hoặc trước năm tài chính mới):
- Xác định doanh nghiệp đang áp dụng Thông tư 200 hay Thông tư 133 và năm tài chính bắt đầu ngày nào.
- Nếu đang dùng Thông tư 133, quyết định giữ nguyên hay chuyển sang Thông tư 99; ghi quyết định bằng văn bản.
- Đọc phụ lục hệ thống tài khoản và phụ lục mẫu báo cáo tài chính của Thông tư 99.
- Liệt kê tài khoản đang dùng bị bỏ, bị đổi tên và tài khoản mới cần mở.
- Yêu cầu nhà cung cấp phần mềm cập nhật danh mục tài khoản và mẫu báo cáo mới.
Khi khóa sổ năm cũ:
- Lập báo cáo tài chính năm cũ theo Thông tư 200.
- Lập bảng chuyển đổi số dư từ tài khoản cũ sang tài khoản mới, đối chiếu tổng.
- Nhập số dư đầu kỳ theo hệ thống tài khoản Thông tư 99.
Trong năm đầu áp dụng:
- Ban hành quy chế hạch toán kế toán nếu có tự thiết kế tài khoản, chứng từ, sổ sách.
- Ban hành hoặc cập nhật quy chế quản trị nội bộ, kiểm soát nội bộ.
- Trình bày lại số liệu so sánh năm trước theo mẫu Báo cáo tình hình tài chính mới.
- Rà soát thuyết minh báo cáo tài chính (B09-DN) theo mẫu mới.
- Đào tạo lại nhân viên kế toán và người duyệt chứng từ về tên tài khoản mới.
Câu hỏi thường gặp
Thông tư 99/2025 có hiệu lực từ ngày nào?
Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Báo cáo tài chính năm 2025 vẫn lập theo Thông tư 200.
Doanh nghiệp nhỏ dùng Thông tư 133 có bắt buộc chuyển sang Thông tư 99 không?
Không bắt buộc. Thông tư 133/2016/TT-BTC vẫn còn hiệu lực. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được chọn áp dụng Thông tư 99 nếu muốn, nhưng phải áp dụng nhất quán cho cả năm tài chính.
Bảng cân đối kế toán theo Thông tư 99 gọi là gì?
Bảng cân đối kế toán được đổi tên thành Báo cáo tình hình tài chính, ký hiệu mẫu B01-DN. Một số mã chỉ tiêu cũng được bổ sung và đánh lại số.
Doanh nghiệp có được tự thiết kế chứng từ và sổ kế toán không?
Có. Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp tự thiết kế chứng từ, sổ kế toán và tài khoản chi tiết mà không cần Bộ Tài chính chấp thuận, miễn là bảo đảm nội dung theo Luật Kế toán và được quy định trong quy chế hạch toán kế toán của doanh nghiệp.
Tài khoản 611 bị bỏ thì doanh nghiệp dùng phương pháp kiểm kê định kỳ xử lý thế nào?
Thông tư 99 không còn tài khoản 611. Doanh nghiệp đang dùng phương pháp kiểm kê định kỳ cần rà soát lại cách theo dõi hàng tồn kho và thống nhất phương án với kiểm toán hoặc tư vấn trước khi lập số dư đầu kỳ năm mới.
Năm tài chính từ 01/4 đến 31/3 thì áp dụng Thông tư 99 lúc nào?
Doanh nghiệp tiếp tục dùng Thông tư 200 cho năm tài chính đang chạy khi Thông tư 99 có hiệu lực. Thông tư 99 áp dụng từ năm tài chính kế tiếp, ví dụ từ ngày 01/4/2026.
Tóm tắt
Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200 từ năm tài chính 2026. Doanh nghiệp đang dùng Thông tư 200 phải cấu hình lại tài khoản, chuyển số dư đầu kỳ, lập Báo cáo tình hình tài chính theo mẫu mới và viết quy chế hạch toán nếu tự thiết kế chứng từ, sổ sách. Doanh nghiệp nhỏ dùng Thông tư 133 được giữ nguyên. Các thay đổi về thuế liên quan đến tiền lương năm 2026 được tổng hợp trong bài cách tính thuế TNCN từ tiền lương 2026 cùng các chuyên trang thuế SME 2026 và tài chính – kế toán. Bộ báo cáo tài chính năm 2026, người ký và hạn nộp được tổng hợp trong bài báo cáo tài chính 2026, còn cách đọc Báo cáo tình hình tài chính theo mã số có trong bài cách đọc bảng cân đối kế toán.
