Báo cáo giao dịch đáng ngờ, giao dịch giá trị lớn theo Thông tư 27/2025/TT-NHNN: thời hạn và ai phải báo cáo
Một công ty dịch vụ kế toán nhận thay mặt khách hàng quản lý tài khoản ngân hàng và làm thủ tục mua bán một doanh nghiệp. Khi dòng tiền có dấu hiệu bất thường, công ty dịch vụ đó có nghĩa vụ phải báo cáo không, báo cho ai và trong bao lâu. Thông tư 27/2025/TT-NHNN trả lời các câu hỏi này cho tất cả các đối tượng báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền.
Thông tư 27/2025/TT-NHNN có hiệu lực từ 01/11/2025, thay Thông tư 09/2023/TT-NHNN. Báo cáo giao dịch đáng ngờ phải gửi bất kể số tiền và việc giao dịch đã hoàn thành hay chưa. Báo cáo giao dịch giá trị lớn và chuyển tiền điện tử gửi trước 16 giờ ngày làm việc tiếp theo; ngưỡng chuyển tiền điện tử là 500 triệu đồng với giao dịch trong nước và 1.000 USD với giao dịch quốc tế. Dịch vụ kế toán, công chứng, luật sư phải xem xét báo cáo đáng ngờ khi thay mặt khách hàng giao dịch.
Căn cứ pháp lý & ngày rà soát: Thông tư số 27/2025/TT-NHNN ngày 15/9/2025 hướng dẫn thực hiện một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền (Công báo số 1413+1414 ngày 30/9/2025), hiệu lực từ 01/11/2025 (Điều 3, 6, 7, 9, 10, 11, 13); Nghị định số 132/2026/NĐ-CP ngày 06/4/2026 sửa đổi Nghị định 41/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập (Công báo số 242 ngày 22/4/2026), hiệu lực từ 21/5/2026 (Điều 3). Rà soát ngày 01/10/2026.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, tóm tắt các quy định chính. Ví dụ là tình huống tự lập. Mức giao dịch giá trị lớn phải báo cáo do Thủ tướng Chính phủ quy định không được nêu trong nội dung; cần đối chiếu nguyên văn văn bản khi áp dụng.
Thông tư 27/2025 thay văn bản nào
Khoản 4 Điều 13 Thông tư 27/2025 chấm dứt hiệu lực Thông tư 09/2023/TT-NHNN từ ngày 01/11/2025. Thông tư có hai mốc chuyển tiếp:
- Đối tượng báo cáo tiếp tục áp dụng quy định nội bộ, quy trình quản lý rủi ro cũ đến hết 31/12/2025; từ 01/01/2026 phải hoàn thành cập nhật theo Thông tư mới (khoản 2 Điều 13).
- Yêu cầu tại điểm b khoản 1 Điều 10 về hệ thống công nghệ và phần mềm quét danh sách đen, danh sách cảnh báo, danh sách người có ảnh hưởng chính trị áp dụng từ 01/01/2026 (khoản 3 Điều 13).
Khung luật về phòng, chống rửa tiền sau sửa đổi năm 2026 được tóm tắt tại bài Luật 23/2026 về phòng, chống rửa tiền. Với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, vi phạm phòng, chống rửa tiền bị phạt theo nghị định riêng, xem bài mức phạt tài sản mã hóa theo Nghị định 284/2026.
Đánh giá rủi ro rửa tiền
Điều 3 hướng dẫn đối tượng báo cáo tự đánh giá rủi ro theo phương pháp chấm điểm:
- Tiêu chí nguy cơ rửa tiền: từ môi trường kinh doanh (ngành, quốc gia hoạt động) và từ hoạt động kinh doanh (khách hàng, sản phẩm, kênh phân phối).
- Tiêu chí mức độ phù hợp của chính sách nội bộ: tính toàn diện và tính hiệu quả khi thực hiện.
- Mỗi tiêu chí chấm theo thang điểm 1 đến 5; điểm càng nhỏ thì nguy cơ càng thấp hoặc chính sách càng phù hợp. Trọng số do đối tượng báo cáo tự xác định theo quy mô, đặc thù.
Kết quả đánh giá lập theo mẫu tại Phụ lục I. Việc xác định khách hàng là tổ chức và người hưởng lợi cuối cùng liên quan chặt chẽ đến bước này, xem bài chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp.
Ba loại báo cáo chính
| Loại báo cáo | Khi nào phải báo cáo | Thời hạn | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Giao dịch có giá trị lớn | Giao dịch tiền mặt đạt mức theo khoản 1 Điều 25 Luật Phòng, chống rửa tiền, kể cả giao dịch qua máy ATM, máy giao dịch tự động | Trước 16 giờ ngày làm việc tiếp theo | Điều 6, khoản 2 Điều 10 |
| Giao dịch đáng ngờ | Phát hiện dấu hiệu đáng ngờ liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt | Theo Điều 26 Luật Phòng, chống rửa tiền | Điều 7 |
| Chuyển tiền điện tử | Trong nước từ 500 triệu đồng; quốc tế từ 1.000 USD trở lên hoặc ngoại tệ tương đương | Trước 16 giờ ngày làm việc tiếp theo | Khoản 1 Điều 9, khoản 2 Điều 10 |
Một số quy tắc thực hành:
- Báo cáo bằng dữ liệu điện tử; chỉ dùng báo cáo giấy theo mẫu khi chưa kết nối được hệ thống của Cục Phòng, chống rửa tiền (khoản 1 Điều 6, khoản 1 Điều 7).
- Khách hàng nộp ngoại tệ tiền mặt có giá trị lớn để mua Đồng Việt Nam hoặc ngược lại thì chỉ báo cáo giao dịch nộp tiền mặt (khoản 2 Điều 6).
- Không phải báo cáo chuyển tiền điện tử với giao dịch dùng thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước để thanh toán hàng hóa, dịch vụ, và giao dịch giữa các tổ chức tài chính nhân danh chính mình (khoản 5 Điều 9).
- Tổ chức tài chính trung gian không phải báo cáo chuyển tiền điện tử (khoản 2 Điều 9).
Giao dịch đáng ngờ: không phụ thuộc số tiền
Khoản 2 Điều 7 yêu cầu đối tượng báo cáo rà soát các dấu hiệu đáng ngờ theo luật và các dấu hiệu tự xác định từ nguồn thông tin, kể cả thông tin do Cục Phòng, chống rửa tiền cung cấp. Ba điểm cần nhớ:
- Việc báo cáo không phụ thuộc vào lượng tiền giao dịch.
- Không phụ thuộc giao dịch đã hoàn thành hay chưa.
- Khi không thể hoàn tất thủ tục nhận biết khách hàng mà có nghi ngờ, phải xem xét báo cáo giao dịch đáng ngờ.
Cục Phòng, chống rửa tiền xác nhận đã nhận báo cáo trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ (khoản 3 Điều 7).
Dịch vụ kế toán, công chứng, luật sư
Khoản 4 Điều 7 yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán, công chứng và luật sư phải xem xét, thu thập, phân tích thông tin để báo cáo giao dịch đáng ngờ khi:
- Thay mặt khách hàng chuẩn bị hoặc thực hiện giao dịch chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà, tài sản gắn liền với đất.
- Quản lý tiền, chứng khoán hoặc tài sản khác của khách hàng.
- Quản lý tài khoản của khách hàng tại ngân hàng, công ty chứng khoán.
- Điều hành, quản lý công ty.
- Tham gia mua, bán doanh nghiệp thay mặt khách hàng.
Nghị định 132/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 35a vào Nghị định 41/2018/NĐ-CP, xử phạt vi phạm phòng, chống rửa tiền trong kinh doanh dịch vụ kế toán từ ngày 21/5/2026. Mức phạt nêu tại Điều 35a là mức với cá nhân; tổ chức bị phạt gấp 02 lần:
| Hành vi | Mức phạt cá nhân |
|---|---|
| Không nhận biết, cập nhật, xác minh thông tin khách hàng; không cập nhật danh sách đen; không đánh giá hoặc không cập nhật kết quả đánh giá rủi ro | 10 đến 15 triệu đồng |
| Không xây dựng quy trình quản lý rủi ro, không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro | 15 đến 20 triệu đồng |
| Không áp dụng đúng quy định nội bộ về kiểm soát, phân công người phụ trách, đào tạo | 10 đến 20 triệu đồng |
| Không ban hành quy định nội bộ hoặc ban hành không đúng | 20 đến 30 triệu đồng |
Doanh nghiệp làm báo cáo tài chính cũng nên lưu ý Nghị định 41/2018 sau sửa đổi khi đối chiếu các lỗi kế toán, xem bài báo cáo tài chính 2026. Doanh nghiệp quy mô lớn còn phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm, xem bài kiểm toán bắt buộc với doanh nghiệp quy mô lớn.
Sửa, bổ sung báo cáo
| Tình huống | Thời hạn | Căn cứ |
|---|---|---|
| Phát hiện gửi thiếu báo cáo | Gửi bổ sung trong 01 ngày làm việc sau khi có văn bản xác nhận của Cục Phòng, chống rửa tiền | Điểm a khoản 3 Điều 10 |
| Phát hiện báo cáo đã gửi có sai sót | Giải trình, chỉnh sửa, gửi lại trong 01 ngày làm việc kể từ ngày phát hiện | Điểm a khoản 3 Điều 10 |
| Nhận thông báo thiếu, sai của Cục | Chậm nhất 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo | Điểm b khoản 3 Điều 10 |
Đối tượng báo cáo phải đăng ký bằng văn bản người phụ trách báo cáo dữ liệu điện tử (họ tên, chức vụ, điện thoại, email) và thông báo khi thay đổi (khoản 4 Điều 10).
Ví dụ tự lập
Công ty dịch vụ kế toán K được khách hàng ủy quyền quản lý tài khoản ngân hàng của một công ty con. Trong tháng, tài khoản nhận nhiều khoản chuyển từ các cá nhân không liên quan rồi chuyển ngay ra nước ngoài, và khách hàng không giải thích được nguồn tiền. Công ty K phải xem xét báo cáo giao dịch đáng ngờ theo khoản 4 Điều 7, dù từng khoản nhỏ. Nếu Công ty K chưa có quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền, tổ chức này có thể bị phạt 40 đến 60 triệu đồng (gấp đôi mức cá nhân 20 đến 30 triệu đồng).
Checklist
- Xác định doanh nghiệp có thuộc đối tượng báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền không.
- Cập nhật quy định nội bộ, quy trình quản lý rủi ro theo Thông tư 27/2025.
- Đánh giá rủi ro theo phương pháp chấm điểm, lưu kết quả theo Phụ lục I.
- Đăng ký người phụ trách báo cáo với Cục Phòng, chống rửa tiền.
- Thiết lập lịch gửi báo cáo trước 16 giờ ngày làm việc tiếp theo.
- Với dịch vụ kế toán, công chứng, luật sư: đào tạo nhân viên nhận diện dấu hiệu đáng ngờ.
Câu hỏi thường gặp
Thông tư 27/2025/TT-NHNN có hiệu lực từ khi nào?
Từ ngày 01/11/2025 và thay Thông tư 09/2023/TT-NHNN. Quy định nội bộ, quy trình quản lý rủi ro phải được cập nhật xong từ 01/01/2026.
Giao dịch đáng ngờ nhỏ có phải báo cáo không?
Có. Khoản 2 Điều 7 quy định việc báo cáo không phụ thuộc lượng tiền và việc giao dịch đã hoàn thành hay chưa.
Thời hạn báo cáo giao dịch giá trị lớn là bao lâu?
Trước 16 giờ ngày làm việc tiếp theo ngay sau ngày phát sinh giao dịch; nếu trùng ngày nghỉ thì chuyển sang ngày làm việc kế tiếp (khoản 2 Điều 10).
Chuyển tiền điện tử bao nhiêu thì phải báo cáo?
Trong nước từ 500 triệu đồng, quốc tế từ 1.000 USD trở lên hoặc ngoại tệ khác tương đương (khoản 1 Điều 9).
Công ty dịch vụ kế toán có phải báo cáo giao dịch đáng ngờ không?
Có, khi thay mặt khách hàng giao dịch bất động sản, quản lý tiền, tài khoản, điều hành công ty hoặc mua bán doanh nghiệp (khoản 4 Điều 7).
Mang đá quý ra nước ngoài bao nhiêu thì phải khai báo hải quan?
Điều 11 quy định mức giá trị phải khai báo hải quan cửa khẩu với kim khí quý (trừ vàng), đá quý và công cụ chuyển nhượng là 400 triệu đồng. Mức với ngoại tệ, tiền mặt và vàng theo quy định riêng của Ngân hàng Nhà nước.