Người khai hải quan và đại lý hải quan từ 01/3/2027: sàn TMĐT thành người khai, bỏ điều kiện đại lý trong luật

Từ 01/3/2027, một sàn thương mại điện tử bán hàng xuyên biên giới vào Việt Nam có thể đứng tên khai hải quan như một chủ hàng. Cùng lúc, hàng trăm công ty dịch vụ logistics đang làm đại lý hải quan sẽ hoạt động theo một khung mới gọn hơn. Hai thay đổi này nằm trong Luật 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Luật 11/2026/QH16, hiệu lực từ 01/3/2027, đưa chủ quản nền tảng thương mại điện tử vào danh sách người khai hải quan. Đại lý làm thủ tục hải quan được định nghĩa lại là doanh nghiệp thành lập hợp pháp, thay mặt chủ hàng, chủ phương tiện làm thủ tục. Các điều kiện công nhận đại lý và nhân viên đại lý được đưa ra khỏi luật, giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định việc quản lý.

Căn cứ pháp lý & ngày rà soát: Luật số 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026, đăng Công báo số 518 ngày 21/9/2026, hiệu lực từ 01/3/2027 (khoản 1, 4, 6, 7, 8 Điều 1; Điều 3, 4); tài liệu giới thiệu nội dung mới của luật trên trang Xây dựng chính sách, pháp luật của Chính phủ. Rà soát ngày 01/10/2026.

Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo. Danh sách người khai hải quan được trích theo khoản 14 Điều 4 sau sửa đổi; không so sánh từng nhóm với văn bản cũ. Việc "bỏ điều kiện đại lý" dựa trên tài liệu giới thiệu của Chính phủ và nội dung Điều 20 mới; quy định quản lý cụ thể do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành, chưa có tại ngày rà soát. Luật 11/2026 không có điều khoản chuyển tiếp riêng cho đại lý đang hoạt động; doanh nghiệp nên theo dõi văn bản hướng dẫn.

Danh sách người khai hải quan mới

Điểm d khoản 1 Điều 1 Luật 11/2026 sửa khoản 14 Điều 4 Luật Hải quan:

Nhóm người khai hải quan theo khoản 14 Điều 4 (sau sửa đổi)
Chủ hàng hóa
Chủ phương tiện vận tải; người điều khiển phương tiện vận tải
Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bưu chính, dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế
Chủ quản nền tảng thương mại điện tử
Người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa
Đại lý làm thủ tục hải quan; người được chủ hàng hóa, chủ phương tiện vận tải ủy quyền

Tài liệu giới thiệu luật của Chính phủ cho biết khái niệm "người khai hải quan" được sửa để phù hợp với Luật Thương mại điện tử, Luật Bưu chính và thực tế thương mại, đồng thời bổ sung nghĩa vụ của các đối tượng có thể là người khai hải quan tại khoản 2, khoản 3 Điều 18.

Khoản 7 Điều 1 sửa Điều 18 theo hướng chủ quản nền tảng TMĐT có cùng nhóm nghĩa vụ với chủ hàng, chủ phương tiện và người làm dịch vụ quá cảnh, trung chuyển (khoản 2 Điều 18).

Người khai	Phạm vi nghĩa vụ tại khoản 2 Điều 18
Chủ hàng, chủ phương tiện, chủ quản nền tảng TMĐT, người làm dịch vụ quá cảnh, trung chuyển	Toàn bộ nghĩa vụ tại khoản 2
Đại lý làm thủ tục hải quan, người được ủy quyền	Điểm a, b, c, d, e, g trong phạm vi được ủy quyền
Người điều khiển phương tiện	Điểm a, c, d, e, g
Doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế	Điểm a, b, c, d, e, g

Hàng hóa qua nền tảng TMĐT

Điều 16a mới, do khoản 4 Điều 1 bổ sung, đặt khung kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu qua sàn:

Khoản	Nội dung
1	Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng TMĐT phải làm thủ tục hải quan, chịu kiểm tra, giám sát
2	Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam mua, bán với nước ngoài qua sàn phải định danh, xác thực điện tử; chủ quản sàn kết nối với hệ thống dữ liệu TMĐT của hải quan
3	Sàn, doanh nghiệp kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển và đại lý của họ phải cung cấp thông tin hàng hóa cho hải quan
4	Chính phủ quy định chi tiết

Quy định này nối với nghĩa vụ xác thực người bán theo Luật Thương mại điện tử, xem xác thực danh tính người bán online, và nghĩa vụ của sàn nước ngoài tại sàn TMĐT nước ngoài bán vào Việt Nam.

Điều 20 mới về đại lý làm thủ tục hải quan

Khoản	Nội dung Điều 20 sau sửa đổi
1	Đại lý là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật, thay mặt chủ hàng, chủ phương tiện làm thủ tục hải quan và thủ tục hành chính khác liên quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh
2	Đại lý có nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan để thực hiện việc khai hải quan
3	Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định việc quản lý và hoạt động của đại lý, nhân viên đại lý

Tài liệu giới thiệu luật của Chính phủ nêu rõ mục tiêu: bỏ điều kiện đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý cho phù hợp với Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Định nghĩa mới cũng mở rộng phạm vi công việc của đại lý sang "các thủ tục hành chính khác liên quan", không chỉ khai báo tờ khai.

Theo suy luận, việc bỏ điều kiện trong luật không có nghĩa là bỏ quản lý. Bộ Tài chính vẫn quy định cách quản lý, hoạt động; doanh nghiệp nên chờ văn bản hướng dẫn trước khi thay đổi mô hình dịch vụ.

Quản lý tuân thủ: lợi thế cho người khai tốt

Điều 17a mới cho cơ quan hải quan xây dựng hồ sơ tuân thủ, đánh giá và áp dụng biện pháp theo mức độ tuân thủ. Người khai hải quan tuân thủ pháp luật được xem xét ưu tiên thủ tục, miễn hoặc giảm mức độ kiểm tra, giám sát và kiểm tra sau thông quan. Đại lý có lịch sử khai tốt có thể trở thành lợi thế cạnh tranh với chủ hàng.

Quy trình kiểm tra sau thông quan và khai bổ sung theo luật sửa đổi có tại khai bổ sung, kiểm tra sau thông quan 2027. Thay đổi về kho ngoại quan có tại kho ngoại quan 24 tháng.

Ảnh hưởng thực tế

Đối tượng	Việc nên làm trước 01/3/2027
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu	Rà hợp đồng thuê đại lý: phạm vi ủy quyền, trách nhiệm khi khai sai, lưu hồ sơ
Đại lý hải quan	Theo dõi thông tư của Bộ Tài chính; chuẩn hóa quy trình để có hồ sơ tuân thủ tốt
Sàn TMĐT xuyên biên giới	Chuẩn bị kết nối hệ thống dữ liệu TMĐT của hải quan và năng lực khai hải quan
Kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển	Chuẩn bị cung cấp thông tin hàng TMĐT cho hải quan

Quy trình hải quan cơ bản cho người mới có tại thủ tục hải quan nhập khẩu từng bước. Tổng quan luật sửa đổi có tại Luật Hải quan sửa đổi 2026. Dữ liệu mã UID cũng ghi nhận thời điểm thông quan như một sự kiện trọng yếu, xem Nghị định 372/2026 về truy xuất nguồn gốc.

Câu hỏi thường gặp

Luật Hải quan sửa đổi 2026 có hiệu lực từ khi nào?

Luật 11/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027 theo khoản 1 Điều 3.

Sàn thương mại điện tử có phải là người khai hải quan không?

Có. Từ 01/3/2027, chủ quản nền tảng thương mại điện tử có tên trong khoản 14 Điều 4 Luật Hải quan và có nghĩa vụ như chủ hàng theo khoản 2 Điều 18.

Điều kiện làm đại lý hải quan từ 2027 là gì?

Điều 20 mới chỉ yêu cầu đại lý là doanh nghiệp thành lập, hoạt động hợp pháp và có nhân viên đại lý để khai hải quan. Quy định quản lý cụ thể do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành.

Đại lý hải quan được làm những thủ tục gì?

Thủ tục hải quan và các thủ tục hành chính khác liên quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, trong phạm vi được chủ hàng, chủ phương tiện ủy quyền.

Mua hàng từ sàn nước ngoài có phải làm thủ tục hải quan không?

Có. Điều 16a mới yêu cầu hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng TMĐT làm thủ tục hải quan; tổ chức, cá nhân trong nước mua bán với nước ngoài qua sàn phải định danh, xác thực điện tử.

Người khai hải quan tuân thủ tốt được lợi gì?

Theo Điều 17a, được xem xét ưu tiên thủ tục, miễn hoặc giảm mức độ kiểm tra, giám sát hải quan và kiểm tra sau thông quan.