Chính sách mới tháng 3/2027: 11 luật có hiệu lực từ 01/3/2027 và các mốc doanh nghiệp cần chuẩn bị
Ngày 01/3/2027 là mốc hiệu lực lớn thứ hai của năm 2027, sau mốc 01/01/2027. Phần lớn luật Quốc hội khóa XVI thông qua tại kỳ họp tháng 8/2026 chọn ngày này làm ngày bắt đầu áp dụng. Với doanh nghiệp, các thay đổi tập trung ở hải quan, danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, viễn thông, dầu khí, xuất bản và dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Có 11 luật cùng có hiệu lực từ 01/3/2027, gồm Luật Hải quan sửa đổi (11/2026/QH16) và Luật Đầu tư sửa đổi (24/2026/QH16) với danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới. Cùng ngày, Nghị định 148/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực y tế hết hiệu lực, trừ khi được kéo dài hoặc thay thế. Nghị quyết 98/2023/QH15 về cơ chế đặc thù của TP Hồ Chí Minh áp dụng đến hết tháng 3/2027.
Căn cứ pháp lý & ngày rà soát: Luật 10/2026/QH16 Dầu khí (Công báo số 517 ngày 21/9/2026, Điều 61, 62); Luật 11/2026/QH16, Luật 12/2026/QH16, Luật 15/2026/QH16 (Công báo số 518 ngày 21/9/2026); Luật 24/2026/QH16 và Luật 18/2026/QH16 (Công báo số 519 ngày 22/9/2026); Luật 16/2026/QH16, Luật 17/2026/QH16, Luật 19/2026/QH16, Luật 20/2026/QH16, Luật 22/2026/QH16 (Công báo số 520 ngày 22/9/2026); Luật 03/2026/QH16 Hộ tịch (Công báo số 285 ngày 27/5/2026); Nghị định 148/2025/NĐ-CP (Công báo số 815+816 ngày 24/6/2025, Điều 34). Rà soát ngày 02/10/2026.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo. Danh sách tổng hợp từ văn bản đã đăng Công báo đến ngày rà soát. Nghị định, thông tư hướng dẫn các luật mới chưa được ban hành; văn bản ban hành từ tháng 10/2026 đến tháng 02/2027 có thể bổ sung mốc hiệu lực 01/3/2027.
Bảng tổng hợp các luật có hiệu lực từ 01/3/2027
| Văn bản | Tên luật | Đối tượng chịu tác động chính | Căn cứ hiệu lực |
|---|---|---|---|
| Luật 11/2026/QH16 | Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan | Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, kho ngoại quan, cửa hàng miễn thuế | khoản 1 Điều 3 |
| Luật 24/2026/QH16 | Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư | Doanh nghiệp kinh doanh ngành, nghề có điều kiện; nhà thầu xây dựng | khoản 1 Điều 2 |
| Luật 10/2026/QH16 | Luật Dầu khí, thay Luật 12/2022/QH15 | Nhà thầu dầu khí, doanh nghiệp dịch vụ dầu khí | khoản 1, khoản 2 Điều 61 |
| Luật 20/2026/QH16 | Sửa Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử, Luật Chuyển giao công nghệ | Doanh nghiệp viễn thông, dịch vụ tin cậy, chuyển giao công nghệ | khoản 1 Điều 5 |
| Luật 22/2026/QH16 | Sửa Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng | Doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài | Điều 2 |
| Luật 17/2026/QH16 | Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản | Nhà xuất bản, cơ sở in, phát hành xuất bản phẩm | khoản 1 Điều 3 |
| Luật 19/2026/QH16 | Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc | Tổ chức hành nghề kiến trúc, chủ đầu tư dự án | khoản 1 Điều 2 |
| Luật 12/2026/QH16 | Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, thay Luật 14/2012/QH13 | Người sử dụng lao động | khoản 1, khoản 2 Điều 38 |
| Luật 15/2026/QH16 | Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước | Doanh nghiệp bị thiệt hại do quyết định hành chính sai | khoản 1 Điều 3 |
| Luật 16/2026/QH16 | Luật Hòa giải ở cơ sở, thay Luật 35/2013/QH13 | Cộng đồng dân cư | khoản 1, khoản 2 Điều 34 |
| Luật 03/2026/QH16 | Luật Hộ tịch, thay Luật 60/2014/QH13 | Cá nhân; bộ phận nhân sự khi thu giấy tờ hộ tịch | khoản 1, khoản 2 Điều 29 |
Lịch hiệu lực cả năm 2027, gồm cả mốc 01/01/2027 và 01/7/2027, có tại bài lịch hiệu lực luật mới 2027. Việc cần làm cho mốc đầu năm có tại bài chính sách mới từ 01/01/2027.
Hải quan: quy định chuyển tiếp của Luật 11/2026/QH16
Luật sửa đổi Luật Hải quan có hiệu lực từ 01/3/2027. Điều 4 của luật đặt bốn quy định chuyển tiếp doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nắm.
| Tình huống | Cách xử lý | Căn cứ |
|---|---|---|
| Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu còn tồn trong kho bảo thuế sau 01/3/2027 | Tiếp tục áp dụng Mục 5 Chương III Luật Hải quan 54/2014/QH13 trong 06 tháng kể từ 01/3/2027 | khoản 1 Điều 4 |
| Hàng trong kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ, cửa hàng miễn thuế chưa gia hạn thời hạn lưu giữ trước 01/3/2027 | Thời hạn lưu giữ theo luật mới, tính từ ngày hàng gửi vào kho, đưa vào địa điểm hoặc hoàn thành thủ tục | khoản 2 Điều 4 |
| Kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan với hàng liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ đang thực hiện | Tiếp tục theo Luật Hải quan 54/2014/QH13 | khoản 3 Điều 4 |
| Kiểm tra sau thông quan theo quyết định ban hành trước 01/3/2027 | Thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo Luật Hải quan 54/2014/QH13 | khoản 4 Điều 4 |
Thời hạn 06 tháng cho hàng tồn kho bảo thuế kết thúc khoảng cuối tháng 8/2027 (tự tính: 06 tháng kể từ 01/3/2027). Chi tiết về kho ngoại quan và kho bảo thuế có tại bài kho ngoại quan 24 tháng, bỏ kho bảo thuế; các thay đổi chung có tại bài Luật Hải quan sửa đổi 2026 và khai bổ sung, kiểm tra sau thông quan 2027.
Đầu tư: danh mục ngành nghề có điều kiện mới
Luật 24/2026/QH16 thay Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (khoản 2 Điều 1). Danh mục mới áp dụng từ 01/3/2027. Quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp đã có hiệu lực sớm hơn, từ 01/01/2027 (khoản 2 Điều 2).
Với ngành, nghề bị bãi bỏ khỏi danh mục, khoản 3 Điều 3 quy định:
- Doanh nghiệp được kinh doanh mà không cần đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh.
- Giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ đã cấp được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn nếu doanh nghiệp có nhu cầu, không phải làm thủ tục cấp, điều chỉnh, gia hạn.
- Hồ sơ xin cấp, điều chỉnh, gia hạn đã nộp hợp lệ nhưng chưa có kết quả sẽ được cơ quan nhà nước thông báo ngừng giải quyết và trả lại.
Luật 24/2026/QH16 còn sửa khoản 1, khoản 2 Điều 88 Luật Xây dựng 135/2025/QH15 (khoản 4 Điều 2). Theo nội dung mới, chứng chỉ hành nghề bắt buộc với chủ nhiệm, chủ trì lập quy hoạch đô thị và nông thôn, chủ nhiệm khảo sát xây dựng, chủ nhiệm, chủ trì thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng và giám sát thi công xây dựng. Giám đốc quản lý dự án và chỉ huy trưởng công trường phải đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm nghề nghiệp. Danh sách ngành nghề có tại bài danh mục 137 ngành nghề kinh doanh có điều kiện; thay đổi về chứng chỉ xây dựng có tại bài chứng chỉ hành nghề xây dựng.
Viễn thông, giao dịch điện tử, chuyển giao công nghệ
Luật 20/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027, riêng khoản 3 Điều 1 và Điều 4 (sửa Luật Chuyển giao công nghệ) có hiệu lực từ 01/10/2026 (Điều 5). Một số điểm liên quan đến doanh nghiệp:
| Nội dung | Quy định mới | Căn cứ |
|---|---|---|
| Hồ sơ xin giấy phép viễn thông | Cụm "phương án kỹ thuật, phương án kinh doanh" được thay bằng "kế hoạch kinh doanh và kỹ thuật"; bãi bỏ điểm c khoản 1 Điều 36 Luật Viễn thông | khoản 4, khoản 5 Điều 2 |
| Điều kiện tham gia đấu giá, thi tuyển quyền sử dụng tần số | Đáp ứng điểm a, b, d, đ khoản 1 Điều 36 Luật Viễn thông và đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính về viễn thông | khoản 2 Điều 2 (Điều 37 sửa đổi) |
| Chia sẻ cơ sở hạ tầng viễn thông | Thực hiện qua hợp đồng hoặc văn bản khác; không thỏa thuận được giá thì hiệp thương giá theo pháp luật về giá | khoản 3 Điều 2 (Điều 47 sửa đổi) |
| Dịch vụ tin cậy | Chính phủ quy định chi tiết hồ sơ, thủ tục cấp, cấp lại, tạm đình chỉ, thu hồi giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy | khoản 1 Điều 3 (khoản 4 Điều 28 sửa đổi) |
Dầu khí, xuất bản, kiến trúc, lao động đi làm việc ở nước ngoài
Luật Dầu khí 10/2026/QH16 thay Luật Dầu khí 12/2022/QH15 từ 01/3/2027 (Điều 61). Nhà thầu đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư tiếp tục thực hiện hợp đồng dầu khí đã ký. Đề án, kế hoạch, chương trình dầu khí đã phê duyệt không phải bổ sung nội dung theo luật mới. Hồ sơ đã trình trước 01/3/2027 không phải trình lại (khoản 1 đến khoản 3 Điều 62).
Luật 17/2026/QH16 sửa Luật Xuất bản có hiệu lực từ 01/3/2027. Riêng quy định mới về in xuất khẩu xuất bản phẩm (khoản 21 Điều 1, Điều 34 sửa đổi) có hiệu lực từ 01/01/2029 (khoản 2 Điều 3). Theo quy định này, cơ sở in xuất khẩu phải có giấy phép của UBND cấp tỉnh và xuất bản phẩm in xuất khẩu phải xuất khẩu 100%.
Luật 19/2026/QH16 sửa Luật Kiến trúc sửa luôn khoản 4 Điều 40 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn: thời gian thẩm định nhiệm vụ quy hoạch không quá 15 ngày, thẩm định quy hoạch không quá 20 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ (khoản 2 Điều 2). Chứng chỉ hành nghề kiến trúc đã cấp có giá trị đến khi hết thời hạn sử dụng, trừ một số trường hợp luật quy định (khoản 3 Điều 3).
Luật 22/2026/QH16 sửa Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Doanh nghiệp dịch vụ đã có giấy phép tiếp tục hoạt động theo giấy phép đã cấp. Hồ sơ đã nộp trước 01/3/2027 được giải quyết theo luật cũ, trừ trường hợp tại điểm b khoản 6 Điều 1. Hợp đồng trực tiếp giao kết đã đăng ký được thực hiện đến khi chấm dứt (khoản 1, 2, 4 Điều 3).
Luật 12/2026/QH16 giao người sử dụng lao động phối hợp với công đoàn phổ biến pháp luật cho người lao động về quyền, nghĩa vụ trong quan hệ lao động và tạo điều kiện cho người lao động tham gia hoạt động phổ biến pháp luật tại doanh nghiệp (Điều 30).
Văn bản hết hiệu lực quanh mốc tháng 3/2027
| Văn bản | Thời điểm | Ghi chú | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Nghị định 148/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực y tế | Hết hiệu lực từ 01/3/2027 | Trừ trường hợp Quốc hội kéo dài hoặc văn bản mới quy định thay thế có hiệu lực trước đó | khoản 3 Điều 34 NĐ 148/2025 |
| Luật Dầu khí 12/2022/QH15 | Hết hiệu lực từ 01/3/2027 | Trừ quy định chuyển tiếp | khoản 2 Điều 61 Luật 10/2026 |
| Nghị quyết 98/2023/QH15 về cơ chế đặc thù TP Hồ Chí Minh | Hết hiệu lực từ 01/4/2027 | Khoản 9 Điều 5, khoản 7 Điều 6 hết hiệu lực từ 01/01/2031 | khoản 4 Điều 63 Luật 18/2026 |
Nghị định 148/2025/NĐ-CP đang là căn cứ cho việc nộp hồ sơ đăng ký bản công bố một số nhóm thực phẩm tại cơ quan y tế cấp tỉnh. Doanh nghiệp thực phẩm nên theo dõi văn bản thay thế trước 01/3/2027, xem bài tự công bố sản phẩm thực phẩm 2026.
Nghị quyết 98/2023/QH15 hết hiệu lực từ 01/4/2027, nên 31/3/2027 là ngày cuối áp dụng (tự suy ra từ khoản 4 Điều 63 Luật 18/2026/QH16). Cơ chế mới cho đô thị loại đặc biệt và khu thương mại tự do có tại bài Luật Phát triển đô thị 18/2026.
Quy định mới đã có hiệu lực, nên rà soát song song
Một số văn bản ban hành tháng 7–9/2026 đã có hiệu lực nhưng có thời hạn chuyển tiếp kéo sang năm 2027:
- Nhân viên đại lý thuế đang làm việc có thời gian chuyển tiếp đến hết 31/12/2026; từ năm 2027 cần giấy xác nhận đủ giờ cập nhật kiến thức, xem bài Thông tư 109/2026 về đại lý thuế.
- Sở giao dịch hàng hóa đang hoạt động có thời hạn chuyển tiếp 12 tháng kể từ 15/9/2026, xem bài sở giao dịch hàng hóa theo Nghị định 302/2026.
- Quỹ đào tạo nhân lực theo Nghị định 308/2026/NĐ-CP do doanh nghiệp tự quyết lập, có thể đưa vào kế hoạch tài chính năm 2027, xem bài quỹ đào tạo nhân lực doanh nghiệp.
- Thủ tục cấp mã số vùng trồng theo Nghị quyết 36/2026/NQ-CP áp dụng đến khi nghị định sửa Nghị định 38/2026/NĐ-CP có hiệu lực, xem bài mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói.
Ví dụ tự lập
Công ty A sản xuất hàng may mặc xuất khẩu, đang có nguyên liệu tồn trong kho bảo thuế. Công ty có thêm một chi nhánh cung cấp dịch vụ thuộc ngành nghề bị bỏ khỏi danh mục có điều kiện theo Luật 24/2026/QH16.
Với kho bảo thuế, công ty tiếp tục áp dụng quy định cũ đến khoảng cuối tháng 8/2027 (06 tháng kể từ 01/3/2027) và lập kế hoạch xử lý lượng nguyên liệu tồn trong thời gian này. Với chi nhánh, từ 01/3/2027 công ty không phải đáp ứng điều kiện kinh doanh của ngành đó. Giấy phép cũ còn hạn có thể giữ nếu đối tác yêu cầu. Hồ sơ gia hạn đang nộp sẽ được trả lại.
Checklist trước 01/3/2027
- Phòng xuất nhập khẩu: kiểm kê nguyên liệu tồn kho bảo thuế, thời hạn lưu giữ hàng trong kho ngoại quan, các hồ sơ kiểm tra sau thông quan đang mở.
- Pháp chế: đối chiếu ngành nghề đăng ký với danh mục mới của Luật 24/2026/QH16; rà soát giấy phép, chứng chỉ của ngành bị bãi bỏ.
- Doanh nghiệp xây dựng: rà soát chức danh phải có chứng chỉ hành nghề theo Điều 88 Luật Xây dựng sửa đổi.
- Doanh nghiệp viễn thông, dịch vụ tin cậy: theo dõi nghị định hướng dẫn Luật 20/2026/QH16.
- Doanh nghiệp thực phẩm, dược, thiết bị y tế: theo dõi văn bản thay thế Nghị định 148/2025/NĐ-CP.
- Doanh nghiệp tại TP Hồ Chí Minh đang hưởng cơ chế Nghị quyết 98/2023/QH15: xác định dự án được tiếp tục theo quy định chuyển tiếp của Luật 18/2026/QH16.
- Nhân sự: kế hoạch phổ biến pháp luật lao động cho người lao động theo Điều 30 Luật 12/2026/QH16.
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu luật có hiệu lực từ 01/3/2027?
Theo văn bản đã đăng Công báo đến ngày rà soát, có 11 luật: 03/2026, 10/2026, 11/2026, 12/2026, 15/2026, 16/2026, 17/2026, 19/2026, 20/2026, 22/2026 và 24/2026/QH16. Luật 20/2026 và Luật 24/2026 có một phần hiệu lực sớm hơn.
Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới áp dụng từ khi nào?
Từ 01/3/2027 theo khoản 1 Điều 2 Luật 24/2026/QH16. Riêng quy định cấm kinh doanh khí N2O cho mục đích hít và quy định chấm dứt hợp đồng liên quan có hiệu lực từ 01/01/2027.
Giấy phép của ngành nghề bị bỏ khỏi danh mục có còn dùng được không?
Có. Doanh nghiệp được tiếp tục sử dụng giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ đã cấp đến hết thời hạn nếu có nhu cầu, không phải làm thủ tục cấp, điều chỉnh, gia hạn (điểm b khoản 3 Điều 3 Luật 24/2026/QH16).
Nguyên liệu còn tồn trong kho bảo thuế sau 01/3/2027 xử lý thế nào?
Doanh nghiệp tiếp tục áp dụng Mục 5 Chương III Luật Hải quan 54/2014/QH13 trong 06 tháng kể từ 01/3/2027 (khoản 1 Điều 4 Luật 11/2026/QH16).
Nghị định 148/2025/NĐ-CP có thể được áp dụng sau 01/3/2027 không?
Khoản 3 Điều 34 Nghị định 148/2025/NĐ-CP quy định hết hiệu lực từ 01/3/2027, trừ trường hợp Quốc hội quyết định kéo dài hoặc văn bản mới về thẩm quyền, thủ tục có hiệu lực trước ngày đó. Doanh nghiệp nên kiểm tra văn bản mới về thẩm quyền, thủ tục trong lĩnh vực y tế trước mốc này.
Quy định in xuất khẩu xuất bản phẩm mới áp dụng từ năm 2027 không?
Không. Luật 17/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/3/2027, nhưng quy định in xuất khẩu xuất bản phẩm tại khoản 21 Điều 1 có hiệu lực từ 01/01/2029 (khoản 2 Điều 3).